تحلیل تفسیری جشن آبانگان در فرهنگ زردشتی با استفاده از نظریه کلیفورد گیرتز

انسان در طول تاریخ، مناسک عبادی متعددی را با هدف درک ساختار منظم هستی و باور به وجود ماوراءالطبیعه پدیده ها ایجاد کرده است. در این میان، برپایی جشن ها یکی از مهم ترین اشکال نیایش بوده که در ادیان گوناگون جهان با انگیزه تجدید زمان به آن توجه شده است. آیین زردشتی از جمله ادیانی است که در آن برگزاری جشن جایگاه ویژه ای دارد. در این کیش، جشن ها به مناسبت های گوناگون برپا می شوند و با سرود، ضیافت و مجموعه ای از آداب و رسوم دلنشین همراه اند. در اینجا، یکی از جشن های ماهانه در فرهنگ زردشتی، با نام آبانگان، بررسی می شود، که طبق تقویم یزدگردی، در دهمین روز از هشتمین ماه سال، یعنی آبان، برگزار می گردد. در مطالعه حاضر، برای پی بردن به معنای عمیق و پنهانی این جشن و چگونگی و چرایی آن از روش تحلیل تفسیری کلیفورد گیرتز استفاده شده است. به سبب تاثیر نقش ایزدبانو اناهیتا در این مراسم، سروده های اوستایی مربوط به او، با رویکرد تحلیل متنی، بررسی شده است تا چرایی آیین در سطح ژرف آن تفسیر شود. داده های پژوهش مربوط به جامعه زردشتیان ایران است که از طریق مصاحبه شفاهی، محتواهای دیجیتال و منابع کتابخانه ای جمع آوری شده است. این جشن به طور خاص برای بزرگداشت آب و اناهیتا برگزار می شود؛ یافته ها نشان می دهد این آیین نه تنها فرهنگی است که جامعه زردشتی از طریق آن خود را با آن تبیین می کند، بلکه به منظور همبستگی گروهی، تقویت قوای طبیعی، رونق کشاورزی و دامداری و فزونی فرزندآوری برگزار می شود. ازآنجا که ویژگی های آب و اناهیتا در جنسیت، باروری، پاکی، فراوانی و فراخی، فزایندگی، درمان بخشی، آزادگی، نیرومندی و آراستگی شبیه است، احتمالا اناهیتا صورت مقدس، معنوی و ماورایی آب و آب صورت زمینی اناهیتا است.

کلیدواژه ها:

اناهیتا ، آب ، جشن آبانگان ، زردشتیان ، کلیفورد گیرتز