بررسی تغییرات زمانی و مکانی آلودگی آب زیرزمینی دشت یزد–اردکان با استفاده از شاخص آلودگی آب زیرزمینی (PIG)

سفره آب زیرزمینی منبع اصلی آب آشامیدنی در دشت یزد-اردکان است که امروزه با گسترش فعالیت ­های انسانی، ارزیابی کیفی و کمی آن جایگاه ویژه ­ای در مطالعات منابع آب دارد. یکی از شاخص­ های ارزیابی کیفیت آب زیرزمینی، شاخص آلودگی آب زیرزمینی (PIG) است که تلفیقی از پارامترهای موثر بر کیفیت آب می ­باشد. به منظور بررسی تغییرات زمانی و مکانی کیفیت آب زیرزمینی دشت یزد- اردکان، شاخص PIG برای دو سال ۱۳۹۰ و ۱۴۰۰ با داده­ های کیفی آب زیرزمینی ۲۷ چاه عمیق در محدوده دشت شامل یون­ های سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، کلر، بی­ کربنات، سولفات و کل مواد جامد محلول، شوری و اسیدیته محاسبه و نقشه پهنه ­بندی شاخص و یون ­ها برای هر دو سال ترسیم شد. نتایج نشان داد که مقدار آنیون­ ها و کاتیون­ ها، اسیدیته و شوری افزایش و میانگین همه پارامترهای شیمیائی به جز اسیدیته و بی کربنات از حد مجاز توصیه شده توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) بیشتر است. طبق شاخص PIG در سال ۱۳۹۰، ۴۳/۵۱ درصد از کل مساحت دشت دارای آلودگی کم و ناچیز، ۵۸/۹ درصد از مناطق دارای آلودگی متوسط، ۸۳/۱۰ درصد دشت دارای آلودگی زیاد و ۱۶/۲۸ درصد دارای آلودگی بسیار زیاد بوده است و با گذشت یک دهه کیفیت آب زیرزمینی کاهش یافته است؛ به طوری­که ۸۰/۲۴ درصد دارای آلودگی کم و ناچیز، ۹۴/۲۳ درصد آلودگی متوسط، ۱۲/۹ درصد آلودگی زیاد و ۰۴/۴۲ درصد دارای آلودگی بسیار زیاد است. به عبارت دیگر مساحت بیشتری از دشت جزو طبقه آلودگی خیلی زیاد قرار گرفته است و از مساحت منطقه با آلودگی کم و ناچیز کاسته شده است. با توجه به نتایج به دست آمده کیفیت آب زیرزمینی به ویژه در نواحی شمالی و جنوبی دشت یزد- اردکان، وضعیت نامطلوبتری نسبت به سایر مناطق محدوده مطالعاتی دارد و نیازمند اقدامات مدیریتی و حفاظتی ویژه­ ای در زمینه بهبود کیفیت و کمیت منابع آب زیرزمینی می­ باشد.

کلیدواژه ها:

روند آلودگی آبهای زیرزمینی ، ارزیابی کیفیت آبهای زیرزمینی ، شاخص آلودگی آب زیرزمینی PIG ، هیدروژئوشیمی آبهای زیرزمینی ، دشت اردکان- یزد