مبانی الهیاتی نقد فرهنگستان علوم اسلامی بر مدرنیته

پژوهش حاضر به تبیین مبانی کلامی نقد فرهنگستان علوم اسلامی قم بر مدرنیته می پردازد. فرهنگستان با ابتنا بر الهیات شیعی و با تاکید بر سه اصل بنیادین «جامعیت حداکثری دین»، «ولایت الهی» و «هستی شناسی توحیدی»، مدرنیته را نه صرفا یک پدیده تاریخی، بلکه نظامی الهیاتی رقیب در برابر توحید تفسیر می کند. از منظر این جریان، مدرنیته بر سه مولفه اومانیسم، لیبرالیسم و راسیونالیسم استوار است که هر یک به گونه ای جایگزینی انسان به جای خدا، اراده بشری به جای اراده الهی و عقل خودبنیاد به جای عقل ولایی را تثبیت می کنند. مساله تحقیق حاضر این است که مبانی الهیاتی نقد فرهنگستان علوم اسلامی قم بر مدرنیته چیست؟ هدف مقاله شناسایی مبانی کلامی نقد فرهنگستان بر مدرنیته و نسبت آن با حریان اصولی شیعه است. روش پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل متن/تحلیل مفهومی (Conceptual-Textual Analysis) با رویکرد کلامی–گفتمانی است. داده ها به شیوه کتابخانه ای گردآوری شده و شامل آثار اصلی فرهنگستان (حسینی هاشمی، میرباقری) و پژوهش های تحلیلی مرتبط است. یافته پژوهش این است که فرهنگستان سکولاریسم مدرن را انکار جامعیت دین و نفی ولایت الهی دانسته و آن را مصداق شرک تمدنی تلقی می کند. نتیجه پژوهش این است که نقد فرهنگستان بر مدرنیته ماهیتی بنیادین و تمدنی دارد، اما در تبیین جایگاه عقل با جریان اصولی شیعی تطابق کامل ندارد.

کلیدواژه ها:

فرهنگستان علوم اسلامی قم ، ولایت الهی ، هستی شناسی توحیدی ، اومانیسم ، عقل خود بنیاد