بررسی تاثیر توجه دیداری دانشجویان بر میزان یادگیری آن ها با تعدیل گری سبک یادگیری و شخصیت

پیشینه و اهداف: یادگیری مهم ترین هدف هر سیستم آموزشی است که عوامل متعددی چون نوع تفکر، محتوای آموزشی، سبک یادگیری، انگیزه و علاقه یادگیرنده، ویژگی شخصیتی، محیط مناسب، عوامل خانوادگی، اجتماع و کیفیت مربی در آن تاثیر می گذارند. رصد توجه دیداری فراگیران با کمک فناوری ردیابی چشم، اطلاعاتی در خصوص چگونگی تعامل آن ها با اشکال گوناگون و محتوای آموزشی، همچنین نحوه یادگیری ارائه می دهد. به طورکلی می توان گفت هر زمان نیاز به اطلاعاتی داریم که بیانگر پردازش های شناختی انسان در حین فعالیت های مختلف باشد؛ رصد حرکات چشم به همراه سایر داده هایی که به عنوان ابزارهای عینی اندازه گیری اطلاق می شوند، می تواند راهگشای پژوهش های ما باشند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر تعدادی از عوامل از قبیل نوع محتوای آموزشی (تصویری یا نوشتاری)، سبک یادگیری (دیداری یا خواندنی- نوشتنی)، نوع شخصیت (برون گرا یا درون گرا) و توجه دیداری (مدت زمان تثبیت و تعداد تثبیت)، بر افزایش یا کاهش میزان یادگیری دانشجویان رشته مدیریت، طراحی شد.روش و مواد : این پژوهش با رویکردی پیش آزمایشی به بررسی موضوع پرداخته است. جامعه آماری پژوهش را دانشجویان رشته های مدیریت در مقاطع گوناگون دانشگاه های دولتی شهر تهران تشکیل داده اند. از طریق نمونه گیری غیراحتمالی ساده از نوع داوطلبانه، ۴۴ دانشجو انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی، شامل دریافت کنندگان محتوای آموزشی تصویری و نوشتاری، جای دهی شدند. معیار ورود به مطالعه، اشتغال به تحصیل در رشته های مدیریت و اعلام آمادگی برای مشارکت بود. داده ها با استفاده از ۴ پرسش نامه برخط آزمون درس، ویژگی های شخصیتی پنج عامل بزرگ گلدبرگ، سبک های یادگیری وارک، سوالات جمعیت شناختی و نیز دستگاه ردیابی چشم ثابت توبی (Tobii) در محیط آزمایشگاه جمع آوری شد. به منظور تحلیل داده ها و پاسخ به فرضیات پژوهش، از روش های آمار استنباطی نظیر آزمون های تی گروه های مستقل و آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. همچنین، نقش های تعدیل گری و میانجی گری با بهره گیری از افزونه پراسس (PROCESS) طراحی شده توسط اندرو هایس (Andrew Hayes) مورد ارزیابی قرار گرفت.جهت اطمینان از روایی آزمایش و دستگاه ردیابی چشم، مراحل چهارگانه توضیح دادن اهداف آزمایش، کالیبراسیون، انجام آزمایش اصلی و همچنین گرفتن بازخورد از مشارکت کنندگان بعد از آزمایش صورت پذیرفت. همچنین جهت تثبیت روایی و اعتبار آزمون، آزمودنیها بدون ذهنیت و اطلاعات قبلی در مورد موضوع آموزش، در آزمایش حضور یافتند. از طرفی پرسش نامه های سبک های یادگیری وارک و ۵ عامل بزرگ شخصیت گلدبرگ به دلیل استاندارد بودن از روایی و پایایی لازم برخوردار بودند و سوالات آزمون نیز، دارای روایی درونی، صوری و محتوا بوده و پایایی آن از روش کودر-ریچاردسون (Kuder-Richardson)، عدد ۷۶۲۷/۰ گزارش شد که نشان از پایایی مناسب آن است.یافته ها: افرادی که سبک یادگیری دیداری دارند، با محتوای تصویری بهتر یاد می گیرند و توجه (تمرکز) بیشتری خواهند داشت؛ درحالی که افراد با سبک یادگیری خواندنی- نوشتنی، در هنگام کار با محتوای متنی و نوشتاری، تمرکز و یادگیری بهتری دارند. همچنین میزان یادگیری افراد برون گرا، در محتوای نوشتاری و افراد درون گرا در محتوای تصویری افزایش می یابد. اما توجه دیداری آن ها ممکن است افزایش یا کاهش یابد. از طرفی، روابط میانجی گری توجه دیداری، در رابطه بین نوع محتوای آموزشی و میزان یادگیری، از نظر آماری تایید نشد.نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش، افراد با سبک یادگیری دیداری یا ویژگی درون گرایی در مواجهه با محتوای آموزشی تصویری، یادگیری بیشتری خواهند داشت. همچنین افراد با سبک یادگیری خواندنی- نوشتنی یا ویژگی برون گرایی، در مواجهه با محتوای آموزشی نوشتاری یادگیری آن ها افزایش می یابد. لازم به ذکر است که میزان یادگیری در مواجهه با یک محتوای آموزشی، تابعی از توجه دیداری نبوده و احتمال می رود که به عوامل دیگری مانند آنچه در این تحقیق به دست آمد، یعنی ویژگی شخصیتی یا سبک یادگیری افراد بستگی داشته باشد که فرد چگونه عمل کند و چگونه بیاموزد. یقینا توجه بیشتر و تمرکز بر مسائل آموزشی باعث یادگیری بیشتری خواهد شد؛ اما مساله این است که در همه افراد این توجه، توجه دیداری نیست و با دیدن رخ نمی دهد و می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.

کلیدواژه ها:

توجه دیداری ، سبک یادگیری ، فناوری ردیابی چشم ، شخصیت ، یادگیری