نقش هوش هیجانی معلم در کیفیت مدیریت کلاس و تعامل موثر با دانش آموزان نوجوان

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش هوش هیجانی معلم در ارتقای کیفیت مدیریت کلاس و تعامل موثر با دانش آموزان نوجوان انجام شده است. دوره نوجوانی به دلیل تغییرات سریع جسمانی، شناختی و هیجانی، یکی از حساسترین مقاطع رشد انسان به شمار می رود و موفقیت معلمان در مدیریت کلاس های این دوره، افزون بر دانش تخصصی، به توانایی آنان در درک و تنظیم هیجانات خود و دانش آموزان وابسته است. این مطالعه مروری با استفاده از منابع معتبر داخلی و خارجی بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ انجام شده و مدل های نظری هوش هیجانی (شامل مدل توانایی مایر و سالووی و مدل آمیخته گلمن) و ویژگی های رشدی نوجوانان را مبنای تحلیل قرار داده است. یافته ها نشان می دهد که مولفه های خودتنظیمی هیجانی، همدلی و مهارت های اجتماعی، بیش از سایر ابعاد با موفقیت معلمان در مدیریت کلاس های دارای دانش آموز نوجوان مرتبط است. معلمان دارای هوش هیجانی بالا، با ایجاد جو عاطفی مثبت، کاهش تعارضات رفتاری، برقراری ارتباط کلامی و غیرکلامی موثر، و تقویت انگیزش و تاب آوری تحصیلی دانش آموزان، کلاس هایی با نظم پایدار و مشارکت فعالتر پدید می آورند. براساس یافته ها، مدل مفهومی طراحی شد که در آن هوش هیجانی معلم با میانجی گری جو عاطفی کلاس و کیفیت رابطه معلم-دانش آموز، بر مدیریت کلاس و تعامل موثر اثر می گذارد و ویژگی های رشدی نوجوانان این رابطه را تعدیل می کند. نتیجه گیری می شود که هوش هیجانی نه یک ویژگی حاشیه ای، بلکه شایستگی حرفه ای محوری برای معلمان دوره متوسطه است و گنجاندن آموزش آن در برنامه های درسی تربیت معلم و دوره های ضمن خدمت، ضرورتی انکارناپذیر برای نظام آموزشی کشور به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، مدیریت کلاس ، تعامل موثر ، دانش آموز نوجوان ، جو یادگیری ، خودتنظیمی هیجانی