فرا تحلیل عوامل موثر بر افت تحصیلی ریاضی در دانش آموزان دوره متوسطه اول ایران

افت تحصیلی در درس ریاضی دانش آموزان دوره متوسطه اول، یکی از چالش های اساسی نظام آموزشی ایران است که با وجود پژوهش های متعدد، نتایج پراکنده و گاه متناقضی در این زمینه وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف ترکیب کمی نتایج مطالعات مستقل و برآورد اندازه اثر واقعی عوامل موثر بر افت تحصیلی ریاضی در دانش آموزان دوره متوسطه اول ایران، به روش فراتحلیل انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مقالات علمی-پژوهشی و پایان نامه های منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ (۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴) بود. پس از جستجوی نظام مند در پایگاه های معتبر داخلی و خارجی (شامل SID، مگیران، نورمگز، اسکوپوس و گوگل اسکالر) و اعمال ملاک های ورود و خروج، ۴۵ پژوهش (۳۲ منبع فارسی و ۱۳ منبع انگلیسی) که از کیفیت روش شناختی مناسبی برخوردار بودند، وارد فرایند فراتحلیل شدند. داده ها با استفاده از نرم افزار CMA و بر اساس مدل اثرات تصادفی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که اندازه اثر ترکیبی کلی عوامل موثر بر افت تحصیلی ریاضی برابر با ۶۲/۰ است که در دسته اثرات متوسط تا زیاد طبقه بندی می شود. یافته های تحلیل زیرگروه ها حاکی از آن بود که عوامل آموزشی (کیفیت تدریس دبیر) با اندازه اثر ۶۵/۰، عوامل فردی (اضطراب ریاضی و خودپنداره) با ۵۸/۰، عوامل خانوادگی (سرمایه فرهنگی) با ۵۲/۰ و عوامل محتوایی (کتاب درسی) با ۳۰/۰ به ترتیب بیشترین تاثیر را بر افت تحصیلی ریاضی دارند. بر اساس یافته ها، برای کاهش موثر افت تحصیلی ریاضی، ضروری است سیاست گذاران آموزشی و برنامه ریزان درسی، اولویت نخست مداخلات خود را بر ارتقای صلاحیت های حرفه ای دبیران ریاضی و بهبود نگرش و کاهش اضطراب ریاضی دانش آموزان متمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ریاضی ، فراتحلیل ، دوره متوسطه اول ، اضطراب ریاضی ، کیفیت تدریس ، سرمایه فرهنگی.