تحلیل تطبیقی برنامه درسی ریاضی ایران و فنلاند در دوره متوسطه اول با تاکید بر پرورش تفکر انتقادی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی برنامه درسی ریاضی دوره متوسطه اول ایران و فنلاند با تاکید بر پرورش تفکر انتقادی انجام شده است. این مطالعه کیفی با رویکرد تطبیقی و با استفاده از الگوی چهارمرحله ای بردی (توصیف، تفسیر، همجواری، مقایسه) صورت گرفته است. جامعه و نمونه پژوهش شامل اسناد بالادستی، برنامه های درسی مصوب و کتاب های درسی ریاضی دو کشور در بازه زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳ بوده است. یافته های پژوهش نشان دهنده تفاوت های بنیادین در مبانی فلسفی، اهداف، محتوا، روش های تدریس و رویکردهای ارزشیابی دو برنامه است. برنامه درسی ایران با رویکردی محتوامحور و متمرکز، بر انتقال مهارت های محاسباتی و حافظه محور تاکید دارد و ارزشیابی در آن عمدتا پایانی و نمره محور است. در مقابل، برنامه درسی فنلاند با رویکردی دانش آموزمحور و سازنده گرای اجتماعی، بر پرورش تفکر ریاضی وارونه، حل مسئله در موقعیت های واقعی و یادگیری عمیق تاکید می کند و ارزشیابی در آن ماهیتی تکوینی و توصیفی دارد. نتایج تطبیقی حاکی از آن است که برنامه درسی فنلاند با ایجاد محیطی امن برای پرسشگری، تشویق به کاوشگری و تاکید بر بازخورد مستمر، بستر مساعدتری برای پرورش تفکر انتقادی فراهم کرده است. بر اساس یافته ها، بازنگری در اهداف برنامه درسی ریاضی ایران با تاکید بر مولفه های تفکر انتقادی، کاهش حجم محتوا به نفع عمق یادگیری، توانمندسازی معلمان در روش های تدریس پرسشگرانه و تحول در نظام ارزشیابی به سوی رویکردهای تکوینی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

تحلیل تطبیقی ، برنامه درسی ریاضی ، تفکر انتقادی ، دوره متوسطه اول ، ایران ، فنلاند