حقوق حیوانات در قرآن و پیامدهای زیست محیطی آن

این پژوهش با هدف بررسی حقوق حیوانات در قرآن و تحلیل پیامدهای زیست محیطی آن انجام شده است. با توجه به بحران های زیست محیطی جهانی، از جمله از بین رفتن تنوع زیستی و تغییرات اقلیمی، بازگشت به منابع اخلاقی-دینی مانند قرآن، به ویژه در حوزه حفظ حیوانات، اهمیت فزاینده ای پیدا کرده است. مطالعه حاضر با رویکرد تفسیری-تحلیلی، مفاهیم کلیدی قرآنی مانند «استخلاف»، «تسخیر»، «احسان»، «عبادات» و «حرمت حیوان» را در ۳۰ آیه مرتبط بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که قرآن حیوانات را به عنوان جامعه هایی مانند انسان (۶:۳۸)، مخلوقاتی با حق زیست و احترام (۱۶:۵–۸)، و شاهد در روز قیامت (۶:۳۸؛ ۲۲:۱۸) معرفی می کند. این رویکرد، حیوانات را از مالکیت مطلق انسان خارج کرده و به جای آن، مسئولیت اخلاقی و پاسخگویی الهی را مدنظر قرار می دهد. پیامدهای زیست محیطی این دیدگاه شامل کاهش قتل عام حیوانات صنعتی، جلوگیری از فساد در زمین (۳۰:۴۱)، و حفظ تعادل اکولوژیکی است. تحلیل این مفاهیم با استناد به تفاسیر جدید (کریمی، ۱۴۰۴؛ رضایی، ۱۴۰۳) نشان می دهد که اخلاق قرآنی حیوانات، پایه ای برای سیاست گذاری های زیست محیطی پایدار در جوامع مسلمان است. این مطالعه با تاکید بر «احسان به حیوان» (۲۲:۳۶؛ ۱۶:۵)، پیشنهاد می کند که اسلام، به جای اجازه استفاده از حیوانات، بر محدودیت، احترام و مسئولیت پذیری تاکید دارد. در نهایت، این پژوهش نشان می دهد که تفسیر معاصر قرآن، می تواند به عنوان ابزاری نظری و عملی در برابر بحران های زیست محیطی مدرن عمل کند

کلیدواژه ها:

حقوق حیوانات ، قرآن ، تفسیر ، زیست محیط ، احسان ، استخلاف ، حرمیت حیوان