نقش آموزش و پرورش عمومی در بازسازی سرمایه اجتماعی و هویت نسل جدید

مقاله مروری حاضر با عنوان «نقش آموزش و پرورش عمومی در بازسازی سرمایه اجتماعی و هویت نسل جدید»، به بررسی عمیق و چندوجهی جایگاه نظام تعلیم و تربیت رسمی در مواجهه با بحران های هویتی و افول سرمایه اجتماعی در میان نسل های نوپدید می پردازد. در عصری که جهان با سرعتی شگفت انگیز به سوی پیچیدگی های فزاینده، سیالیت ارزش ها، و گسست نسلی ناشی از انفجار اطلاعات و گسترش بی سابقه فناوری های ارتباطی پیش می رود، مسئله هویت و اعتماد اجتماعی به یکی از چالش برانگیزترین حوزه های مطالعاتی در علوم انسانی و اجتماعی تبدیل شده است. این پژوهش با اتکا به مبانی نظری مستحکم در حوزه های جامعه شناسی، روانشناسی تربیتی و فلسفه تعلیم و تربیت، تلاش دارد تا ضمن واکاوی مفهوم سرمایه اجتماعی و ابعاد گوناگون هویت (فردی، ملی، دینی، فرهنگی و اجتماعی)، نقش بی بدیل نهاد آموزش و پرورش را به عنوان مهم ترین نهاد رسمی جامعه پذیری پس از خانواده، در بازسازی و بازتولید این مفاهیم حیاتی تبیین نماید. یافته های این بررسی جامع نشان می دهد که مدرسه به مثابه یک نظام اجتماعی خرد، بستری بی نظیر برای شکل گیری، تثبیت و تعمیق هویت نسل جدید و نیز بستر اصلی بازتولید سرمایه اجتماعی از طریق ایجاد شبکه های اعتماد، تقویت هنجارهای همیاری و مشارکت جمعی، و نهادینه سازی ارزش های اخلاقی و شهروندی است. در عین حال، نظام آموزشی موجود با چالش های ساختاری، محتوایی و روشی متعددی در مواجهه با ویژگی های نسلی مواجه است که هویت خود را نه تنها در محیط سنتی خانواده و مدرسه، بلکه در شبکه های جهانی تعریف می کند (میرزاخانی، ۱۴۰۴). این مقاله با بهره گیری از نظریه های کلیدی هویت سازی از جمله نظریات اریکسون در باب بحران هویت، نظریه یادگیری اجتماعی باندورا، رویکرد اجتماعی-فرهنگی ویگوتسکی، و نظریه سرمایه اجتماعی پاتنام، سازوکارهای تاثیرگذاری آموزش و پرورش بر بازسازی سرمایه اجتماعی و هویت نسل جدید را تبیین نموده و در نهایت، راهکارهای عملی و سیاست های ملموسی برای ارتقای کارکرد هویتی-اجتماعی نظام آموزشی در عصر حاضر ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، هویت یابی ، هویت ملی ، نسل جدید ، نظام آموزش و پرورش ، اعتماد اجتماعی ، جامعه پذیری ، شکاف نسلی