بررسی تاثیر خشکسالی و ترسالی بر کیفیت و کمیت آب زیر زمینی شهرستان کلاله

هدف: هدف مطالعه کنونی، بررسی تاثیر خشکسالی و ترسالی بر کیفیت و کمیت آب زیرزمینی شهرستان کلاله بود.مواد و روش ها: در این تحقیق برای بررسی دوره های ترسالی و خشکسالی در یک دوره آماری ۱۵ ساله (۱۳۸۵- ۱۳۹۹) از شاخص بارش استاندارد (SPI) و برای بررسی وضعیت سطح آب زیرزمینی از شاخص سطح آب استانداردشده (SWI) و اطلاعات ۱۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق (۱۳۸۵- ۱۳۹۹) استفاده شد. همچنین پارامترهای کیفی ۱۰ حلقه چاه شامل K+ ، Na+ ، Mg۲+ ،Ca۲+  ،SO۴۲- ، Cl- ،HCO۳- ،pH  ، SAR، TDS و EC  استفاده شد. برای تجزیه تحلیل آماری از نرم­افزار اکسل و SPSS  و برای بررسی اثر خشکسالی و ترسالی بر نوسان سطح آب زیرزمینی و فاکتورهای کیفی از ضریب همبستگی پیرسون استفاده گردید. نتایج و بحث: بررسی وضعیت خشکسالی شهرستان کلاله با SPI حاکی از آن بود که شدیدترین خشکسالی ها در سال های ۱۳۸۶، ۱۳۸۹ و ۱۳۹۶ و مرطوب­ترین سال ها نیز در سال های ۱۳۸۵و ۱۳۹۷ رخ داده است.  نتایج تحقیق نشان داد که با افزایش شدت خشکسالی و ترسالی، سطح آب های زیرزمینی  عمیق و نیمه­عمیق به­ترتیب کاهش و افزایش یافت. همچنین نتایج همبستگی بین متغیرهای SWI و متغیرهای کیفی آب نشان داد که بین هیچکدام از متغیرهای کیفی آب و شاخص خشکسالی هیدرولوژیکی همبستگی معنی­دار وجود ندارد. در متغیر SPI نیز فقط بین اسیدیته و شاخص خشکسالی هواشناسی ارتباط معنادار وجود داشت. نتیجه گیری: کیفیت آب آشامیدنی شهرستان کلاله در طی دوره مطالعاتی دارای کیفیت متوسطی بوده و تنها کیفیت آب چاه باینال از نظر شرب نامناسب بود. آب تمامی چاه­ها به­جز چاه دهنه از نظر مصارف کشاورزی دارای وضعیت مطلوب و قابل قبولی بود. نتیجه این تحقیق نشان می­دهد، وقوع دوره های خشکسالی و ترسالی در منطقه مورد مطالعه اثرات قابل توجهی در کیفیت آب های زیرزمینی عمیق و نیمه­عمیق ندارد، هرچند که نیاز است در زمان­های رخداد خشکسالی تمهیداتی برای کاهش استفاده از منابع آب­های زیرزمینی اندیشده شود و در زمان­های ترسالی با انجام اقداماتی شرایط را برای افزایش نفوذپذیری آب بارندگی­ها برای تغذیه منابع آب زیرزمینی فراهم گردد.

کلیدواژه ها:

خشکسالی هواشناسی ، خشکسالی هیدرولوژیک ، شاخص بارندگی استاندارد شده (SPI) ، شاخص SWI ، کیفیت آب