بررسی تطبیقی امکان استفاده از برهان لمی در علم فلسفه از دیدگاه علامه طباطبایی و علامه مصباح

به صورت کلی می‎توان گفت بین حکما و فلاسفه در عقلی بودن روش تحقیق علم فلسفه اختلافی نیست، بین استدلال ‎های عقلی غیرمباشر، فلسفه تنها از برهان بهره می‎برد. برهان به سه قسم تقسیم شده است؛ زیرا جهت انتاج صحیح نتیجه، یا از علت به معلول سیر می‎شود (برهان لمی)، یا از معلول به علت (برهان ان دلیل) و یا از احد المتلازمین به متلازم دیگر (برهان ان مطلق). علامه طباطبایی و علامه مصباح بدون اختلاف می‎فرمایند، در فلسفه نمی‎توان از برهان ان مطلق استفاده کرد، ولی می‎توان از برهان ان دلیل در این علم بهره برد؛ اما در امکان استفاده از برهان لمی در این علم بین آنها اختلاف وجود دارد. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی درصدد پاسخ این پرسش برآمده است که بررسی تطبیقی امکان استفاده از برهان لمی در علم فلسفه از دیدگاه علامه طباطبایی و علامه مصباح چگونه می‎باشد؟ در مقام پاسخ باید گفت، علامه طباطبایی قائل به عدم امکان استفاده از برهان لمی در علم فلسفه بوده و بر آن استدلال اقامه فرموده است. اما علامه مصباح در مقام رد دیدگاه ایشان چهار اشکال ذکر فرموده و ادعای خلاف آن را پذیرفته‎اند، اما این تحقیق ضمن پاسخ به عمده اشکال‎های مزبور، دو اشکال دیگر به کلام علامه طباطبایی وارد کرده و با استدلال، به امکان استفاده از برهان لمی در علم فلسفه قائل شده است.

کلیدواژه ها:

علم فلسفه ، علامه طباطبایی ، علامه مصباح یزدی ، برهان لمی ، برهان ان دلیل ، برهان ان مطلق