بررسی تاثیر مشارکت و مسئولیت پذیری بر رفتارهای حفاظت از محیط زیست با نقش تعدیل گری شرایط تسهیل گر: مطالعه موردی شهر سنندج و کرکوک

محیط زیست شهری در شهرهای در حال توسعه با چالش های جدی از جمله فشارهای ناشی از رشد جمعیت، صنعتی شدن و ضعف زیرساخت ها مواجه است، که تحقق رفتارهای حفاظتی و توسعه پایدار را دشوار می سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مشارکت و مسئولیت پذیری محیط زیستی در تبیین رفتارهای حفاظت از محیط زیست و تحلیل اثر تعدیل گر شرایط تسهیل گر در دو شهر سنندج و کرکوک انجام شد. این مطالعه با استفاده از روش پیمایشی و تحلیل های توصیفی، همبستگی و مدل معادلات ساختاری، الگوی نظری پیشنهادی را مورد سنجش قرار داد. یافته ها نشان داد که رفتار حفاظت از محیط زیست در سنندج نسبت به کرکوک سطح بالاتری دارد که می تواند ناشی از تفاوت در آگاهی اجتماعی، تجربه های پیشین مشارکت مدنی و سیاست های محیط زیستی شهری باشد. در هر دو شهر، مسئولیت پذیری محیط زیستی شهروندان در سطح مطلوب قرار داشت، اما مشارکت عملی پایین تر از حد نظری بود، که شکاف میان دغدغه ذهنی و کنش اجتماعی را برجسته می کند. همچنین، شرایط تسهیل گر در هر دو شهر ضعیف گزارش شد و نقش تعدیل گر آن در رابطه میان مشارکت و رفتار حفاظتی تایید شد؛ به طوری که مشارکت بدون زیرساخت های عینی و حمایت های نهادی به کنش های پایدار محیط زیستی منجر نمی شود. نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد مسئولیت پذیری هم به طور مستقیم و هم از طریق مشارکت بر رفتار حفاظتی تاثیرگذار است، در حالی که اثر مشارکت در غیاب شرایط تسهیل گر محدود می ماند. نوآوری پژوهش در وارد کردن متغیر شرایط تسهیل گر به عنوان تعدیل گر و تبیین سازوکار تبدیل نگرش و مسئولیت پذیری به رفتار پایدار محیط زیستی است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری محیط زیستی ، مشارکت اجتماعی ، رفتار حفاظتی ، شرایط تسهیل گر ، توسعه پایدار شهر