رویکرد اکوفمینیسم درخوانش رمان آدمهای زندگی قبلی

در دهه های اخیر، دگرگونی های اجتماعی و فرهنگی موجب افزایش مهاجرت شده و در برخی از روایتهای ادبی نیز بازتابیافتهاست. این پدیده اغلب پدیده ای غیرجنسیتی تلقیمی شود، درحالیکه شیوه ارتباط زنان با طبیعت و تجربه آنها از زیستبوم، ترک خانه، و مهاجرت نسبت به مردان تفاوت دارد. رمان آدم های زندگی قبلی اثر فریبا وفی یکی از نمونه های شاخص روایت هایی است که مهاجرت را از منظر تجربه زیسته زنانه بازنماییمی کند. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و تکیه بر چارچوب نظری اکوفمینیسم، به تحلیل این رمان می پردازد. مهاجرت زن در این رمان اجباری و مصداقی از خشونت ناشی از سلطه مردسالاری است و منجر به گسست دردناک او از زیستجهان پیشین میشود. زن علاوهبر خانه، شبکه ای از روابط انسانی و غیرانسانی را از دستمیدهد، در فضاهای سرد سرزمین میزبان گرفتار و دچار بحران هویت، حسرت گذشته، بیخانمانی، و آوارگی (دیاسپورا) میشود، اما سرانجام، با کمک دیگر زنان مهاجر و با تغییر نگاه و خودکاوی و بازگشت به طبیعت به خودشناسی میرسد و هویت هایبریدی و وضعیت تازه در سرزمین میزبان را میپذیرد؛ همچنین، نشانههای زیادی در این رمان بر ارتباط زن با طبیعت و عناصر طبیعی به صورت واقعی و نمادین دلالتدارند. ارتباط شخصیتهای زن با حیوانات خانگی و نگهداری از آنها که گونهای از اخلاق مراقبت است، ارتباط با خانه، باغچه، حضور در جنگل و میدان شهر برلین نمونه ارتباط واقعی و ایجاد هماهنگی میان حالات درونی شخصیت و فضای بیرونی، همارزی نمادین زن و عناصر طبیعت مانند درخت و سگ و تشبیه کردن زن به عناصر طبیعت نمونه ارتباط نمادین است.

کلیدواژه ها:

اکوفمینیسم ، ادبیات مهاجرت ، رابطه زن و طبیعت ، مردسالاری ، فریبا وفی