ترس از دیده شدن ضعیف؛ رنج پنهان دانش آموزان کم رو

این پژوهش به بررسی عمیق تجربه زیسته دانش آموزانی می پردازد که در کلاس درس با «ترس از دیده شدن ضعیف» دست و پنجه نرم می کنند و این ترس، کنش های گفتاری و مشارکتی آن ها را به سمت کم جرئتی و سکوت سوق می دهد. مسئله اصلی تحقیق حاضر، غفلت نظام آموزشی از این رنج پنهان است که در بستر تعاملات روزمره کلاس، به ویژه تحت تاثیر ساختارهای اقتدارگرایانه معلم و هژمونی قضاوت همسالان، شکل می گیرد. با بهره گیری از رویکرد پدیدارشناسانه-انتقادی، و با تکیه بر روش شناسی تفسیری ون مانن و مفاهیم هرمنوتیک گادامر، زیست جهان (Lebenswelt) دانش آموزان کم جرئت مورد واکاوی قرار گرفت. چارچوب نظری پژوهش، تلفیقی از پدیدارشناسی هوسرل (تمرکز بر ایپوخه و بازگشت به امر بدیهی)، نظریه انتقادی هابرماس (تاکید بر ارتباط عقلانی آزاد از سلطه) و فلسفه تعلیم وتربیت انتقادی ایرانی (نظیر باقری و نقیب زاده) است. یافته های اصلی تحقیق، پنج تم پدیدارشناسانه کلیدی را آشکار ساختند: ۱. تجربه بدن مند اضطراب پیش از مشارکت (تجلی فیزیکی ترس)؛ ۲. امر «دیده شدن» به عنوان تهدیدی وجودی برای هویت نوظهور؛ ۳. سازوکار «دفاعی سکوت» در برابر قضاوت؛ ۴. سوبژکتیویته مخدوش شده در سایه اقتدار معلم؛ و ۵. چرخه معیوب فرسایش سوژگی در محیط کلاس. دلالت های این یافته ها نشان می دهد که کم جرئتی صرفا یک ویژگی شخصیتی نیست، بلکه یک سازه موقعیتی است که توسط تعاملات قدرت محور در کلاس تقویت می شود. این پژوهش با برجسته ساختن ضرورت گشودن فضایی برای گفتگوی انتقادی و اصیل در کلاس، بر لزوم بازنگری در شیوه های ارزشیابی و ارتباطات معلم-دانش آموز تاکید می کند تا زیست جهان مدرسه از فضایی برای تحقق آزادی بیان به فضایی برای ترس از بیان تبدیل نشود.کلیدواژه ها: پدیدارشناسی، زیست جهان کلاس درس، ترس از دیده شدن، کم جرئتی، نظریه انتقادی، سوژگی آموزشی، گفتمان مدرسه