جایگاه نقاشی در میدان دیپلماسی رسانه ای ایران (مطالعه موردی: دهه چهارم بعد از انقلاب)

مسئله اصلی پژوهش حاضر انجام تاملی کیفی در شیوه­های بازنمایی دیپلماسی رسانه­ای ایران در ژانر نقاشی در دهه چهارم بعد از انقلاب است. ضرورت توجه به این موضوع به­ویژه از آن روست که در این دهه شاهد گسترش کاربرد شبکه های اجتماعی، رسانه های نوین و دیگر فرم­های هنری در سیاست بین­الملل هستیم و هنر نقاشی نقشی محوری در بازنمایی گفتمان های سیاسی و فرهنگی ایفا می کند. دیپلماسی رسانه ای ایران نیز دستخوش تحولات گسترده ای شد و رسانه های دیجیتال، شبکه های اجتماعی و پلتفرم های بین المللی به میدان اصلی شکل دهی به ادراکات عمومی درباره هویت ملی، سیاست خارجی و جایگاه ایران در جهان تبدیل شدند. هنر نقاشی نیز در این میان به عنوان رسانه ای مستقل، نقشی تعیین کننده در بازتاب، بازتولید یا نقد گفتمان های مسلط فرهنگی و سیاسی داشته است. پرسش این است که دیپلماسی رسانه­ای ایران چگونه در آثار نقاشی این دهه بازنمود یافته است؟ چه ابعادی از این دیپلماسی برجسته­اند و کدام ابعاد به حاشیه رانده شده­اند؟ این آثار حاوی چه معانی و پیام­ها و دلالت­هایی برای دیگری­های سیاسی ایران هستند؟ این آثار چگونه مضامین مسلط رسانه ای ایران (از قبیل مقاومت، هویت ملی، رسالت دینی، استقلال، استکبارستیزی، ضدیت با غرب و غیره) را بازنمایی کرده اند و این بازنمایی ها چه نسبتی با تحولات فرهنگی سیاسی دهه چهارم انقلاب دارند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل گفتمان نحوه بازنمایی دیپلماسی رسانه ای ایران را در نقاشی های دهه چهارم انقلاب بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که آثار نقاشی این دوره سه گفتمان عمده را بازنمایی کرده اند: گفتمان مقاومت رسانه ای، گفتمان هویت ملی در عرصه جهانی، و گفتمان تعامل جویی نوین. این سه گفتمان، هم زمان بازتاب دهنده و شکل دهنده ی تحولات سیاسی فرهنگی ایران در دهه چهارم انقلاب بوده اند. نتیجه گیری مقاله نشان می دهد که نقاشی به مثابه رسانه، نقشی فعال در دیپلماسی فرهنگی ایفا می کند و می تواند به عنوان منبعی برای فهم ساخت اجتماعی تصویر ایران در جهان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بازنمایی ، نقاشی ، دیپلماسی رسانه فرهنگی ، هنر سیاسی