نشانه شناسی نقوش در حمام های سنتی کرمان (مطالعه موردی: گنجعلی خان، وکیل، ابراهیم خان ظهیرالدوله)

نشانه شناسی به عنوان رویکردی کلیدی در تحلیل معانی نهفته در نشانه ها و نمادها، در مطالعه هنرهای تجسمی و معماری تاریخی اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر به منظور تحلیل بصری و معنایی نقاشی های دیواری سه حمام سنتی و تاریخی کرمان، شامل حمام های گنجعلی خان، ابراهیم خان و وکیل به بررسی این آثار پرداخته است. این حمام ها که به عنوان فضاهای بهداشتی شناخته می شدند، در عین حال کانون های فرهنگی و اجتماعی مهمی در تاریخ ایران بوده اند. هدف این تحقیق، بررسی چگونگی پیوند این نقوش با زمینه های فرهنگی و اجتماعی دوران خود بوده است. روش تحقیق، ترکیبی از مطالعات  نشانه شناسی به عنوان رویکردی کلیدی در تحلیل معانی نهفته در نشانه ها و نمادها، در مطالعه هنرهای تجسمی و معماری تاریخی اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر به منظور تحلیل بصری و معنایی نقاشی های دیواری سه حمام سنتی و تاریخی کرمان، شامل حمام های گنجعلی خان، وکیل و ابراهیم خان، به بررسی این آثار پرداخته است. این حمام ها که به عنوان فضاهای بهداشتی شناخته می شدند، در عین حال کانون های فرهنگی و اجتماعی مهمی در تاریخ ایران بوده اند. هدف این تحقیق، بررسی چگونگی پیوند این نقوش با زمینه های فرهنگی و اجتماعی دوران خود بوده است. روش تحقیق، ترکیبی از مطالعات کتابخانه ای و عکاسی میدانی بوده است. نتایج پژوهش نشان داد که نقاشان در این حمام ها با بهره گیری از صحنه های اسطوره ای، داستان های عاشقانه و رویدادهای اجتماعی، مفاهیم فرهنگی و اعتقادی را به تصویر کشیده اند. در حمام وکیل، نقاشی ها تحت تاثیر شرایط اجتماعی و سیاسی دوره قاجار و جنبه های فلسفی و نمادین داشته اند. در حمام گنجعلی خان، نقوش دیواری داستان های شاهنامه و روایت های عاشقانه را به نمایش گذاشته و رابطه هنر و داستان سرایی در آن ها نمایان است. در حمام ابراهیم خان، نقوش گیاهی و طبیعت گرایانه برجسته بوده اند که نماد ارتباط ایرانیان با طبیعت و هنر بصری هستند. این تحقیق نشان داد که نقوش دیواری حمام های کرمان نه تنها آثار هنری، بلکه نشانه هایی فرهنگی و اجتماعی بوده اند که ویژگی های اجتماعی، سیاسی و زیباشناختی دوران خود را به خوبی منعکس کرده و منابع غنی برای درک فرهنگ آن زمان محسوب می شوند

کلیدواژه ها:

نقاشی های دیواری ، نشانه شناسی ، کرمان ، حمام های سنتی