تولید تاکسول: از استخراج گیاهی تا روش های بیوتکنولوژی و خالص سازی نهایی

تاکسول، یک ترکیب آلکالوئید دی ترپنوئید پیچیده، از درختان جنس­Taxus  به ویژه­Taxus brevifolia  استخراج می شود و در درمان سرطان های مختلف، از جمله سرطان تخمدان و سینه، به کار می رود. این دارو با مکانیسمی منحصر به فرد باعث توقف تقسیم میتوزی سلول ها و در نتیجه مرگ سلول های سرطانی می شود. روش های صنعتی رایج برای تولید تاکسول شامل سنتز کامل و نیمه سنتز آن است. سنتز کامل به دلیل هزینه بالا و بازده پایین در سطح صنعتی عملی نیست و به همین دلیل، روش نیمه سنتز با استفاده از ترکیباتی مانند ۱۰-دی استیل باکاتین III از برگ های سرخدار بیشترین کاربرد را دارد. با وجود این، وابستگی به منابع طبیعی و محدودیت در دسترسی به مواد اولیه از معایب این روش است. استخراج تاکسول از درختان­Taxus  می تواند به تخریب محیط زیست و انقراض گونه های گیاهی منجر شود. به همین دلیل، پژوهش ها روی روش های جایگزین مانند کشت سلول های گیاهی، استفاده از قارچ های اندوفیت و استفاده از گیاهان دیگری مانند فندق متمرکز شده اند که با بهره گیری از روش­های مهندسی ژنتیک و تغییر در ژن­های سنتز کننده تاکسول، می توانند نه تنها مقدار تاکسول را افزایش دهند بلکه با کاهش فشار بر منابع طبیعی، جایگزین های مناسبی برای تامین این داروی حیاتی باشند.

کلیدواژه ها:

Production of taxol ، Cancer ، Cell culture ، Genetic engineering ، تولید تاکسول ، سرطان ، کشت سلولی ، مهندسی ژنتیک