مفهوم و کارکرد پدیدارشناختی شهود ذات نزد دکارت و هوسرل

این مقاله استوار بر روش توصیفی-تحلیلی بر نقش و کارکرد پدیدارشناختی شهود ذات نزد دکارت و هوسرل تمرکز دارد. طبق یافته های مقاله، علیرغم آنکه شهود فرآیند روش شناختی مشترک در پدیدارشناسی دکارت و هوسرل است، اما از حیث مولفه های کارگر در مقوله شهود تفاوت های آشکاری میان این دو وجود دارد. دکارت با ایجاد تمایز ضروری میان کنش های ذهنی شهود و قیاس، شهود را صرفا واجد بداهت ذاتی بی واسطه و سزاوار اساس فلسفه یقینی می داند. دکارت به منظور فراتر بردن یقین حاصل از بداهت شهود بی واسطه به مقوله زمان و حافظه متوسل می شود. ولی از آنجا که حافظه فاقد ظرفیت تضمین بداهت شهود از «اکنون» به «گذشته» یا «آینده» است، به مفهوم خدا یا در حقیقت آموزه ورود الوهیت در تاریخ متوسل می شود تا استمرار فرازمانی بداهت بی واسطه شهود «من»را تضمین کند. با این همه نزد هوسرل، شهود در درجه اول به جنبه التفاتی بستگی دارد و بدون اساس و بنیادی که از سوی شهود داده شده، دست یافتن به اساس یقینی شناخت پدیداری امکان پذیر نیست. هوسرل با در پیش گرفتن رویکردی کاملا نو می کوشد بداهت ذاتی شهود را برخلاف خواست دکارت نه از عقل الهی، بلکه از اگوی استعلایی یا موضوعیت نفسانی که شرط وجودی اعیان است، به دست آورد. بنابراین «خیال» را در مرکز شهود ذات می گذارد و با ورود مفاهیم نو، شهود را از رهگذر تعریف آن به منزله تصمیم و مسئولیت معرفت شناختی، انسجام ذات و استمرار اگوی فرازمان تکمیل می کند.

کلیدواژه ها:

کارکرد پدیدارشناختی ، شهود ، ذات ، دکارت ، هوسرل