واکاوی عوامل تاثیرگذار بر تشخیص فرصت­ های کارآفرینی: مطالعه محدودیت های جنسیتی در میان زنان کارآفرین

مقدمه: زنان کارآفرین، نقشی بسیار مهمی در توسعه کارآفرینی ایفا می کنند و به عنوان یکی از عوامل کلیدی در رشد اقتصادی کشورها شناخته می شوند. با وجود اهمیت حضور زنان کارآفرین در تحقق توسعه پایدار، واضح است که آن ها با چالش ها و موانع متعددی روبه رو هستند. شناسایی و رفع این موانع می تواند روند پیشرفت کارآفرینی زنان را تسهیل کند. باورهای کلیشه ای و تبعیض های جنسیتی همچنان از جمله موانع مهمی هستند که می توانند بر تمایل و انگیزه زنان برای ورود به عرصه کارآفرینی تاثیر منفی بگذارند. از این رو، برای افزایش سهم زنان در اقتصاد ملی و مقابله با بحران بیکاری آنان، ضروری است که شرایط مناسب برای توسعه کسب­و­کارهای زنان کارآفرین فراهم شود. این امر می تواند به زنان کمک کند تا با ایجاد فرصت های شغلی برای خود و دیگران، به حل مشکلات کنونی جامعه کمک کنند. روش شناسی: پژوهش حاضر کاربردی و از نظر روش از نوع آمیخته (کیفی- کمی) است. در مرحله کیفی، ۱۴ نفر از خبرگان با روش نمونه گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید که به شناسایی ۵۱ شاخص و ۱۲ مولفه انجامید. در بخش کمی، جامعه آماری شامل ۴۲۵ نفر از کارشناسان زن کارآفرین در شرکت های دارویی بود. با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه گیری تصادفی ساده، ۱۷۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. تحلیل داده ها با نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۳ و Smart PLS نسخه سه انجام شد. یافته­ها: براساس نتایج پژوهش، هشت مولفه محدودیت­های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی، قانونی، رفتاری، شخصیتی، فردی تحت عنوان ابعاد و مولفه­های محدودیت­های جنسیتی تاثیرگذار بر تشخیص فرصت­های کارآفرینی در میان زنان کارآفرین مشخص گردید. همچنین، نتایج نشان داد محدودیت های اجتماعی (۵۷۸/۰-=β)، محدودیت­های فرهنگی (۴۲۹/۰-=β)، محدودیت­های اقتصادی (۴۰۸/۰-=β)، محدودیت­های آموزشی (۳۴۶/۰-=β)، محدودیت­های قانونی (۲۹۷/۰-=β)، محدودیت­های رفتاری (۲۱۵/۰-=β)، محدودیت­های شخصیتی (۱۸۹/۰-=β) و محدودیت­های فردی (۱۳۸/۰-=β) بر فرصت­های کارآفرینی تاثیر منفی و معناداری دارند. نتیجه گیری/دستاوردها: علی­رغم نقش زنان و مشارکت آن ها در فرایند توسعه پایدار، متاسفانه در عرصه کارآفرینی با چالش­ها، مشکلات و محدودیت های زیادی مواجه­اند و این مسئله استفاده از پتانسیل زنان در برنامه­های توسعه را به امری پیچیده و بغرنج مبدل ساخته است که خارج شدن از آن، نیاز به شناخت و آگاهی دارد. لذا بنا به ضرورت، توسعه سهم زنان در اقتصاد ملی و مقابله با بحران بیکاری زنان، ضروری است که شرایط لازم برای توسعه کسب­و­کار زنان کارآفرین فراهم گردد تا زنان با ایجاد کسب­و­کار و فرصت­های شغلی برای خود و دیگران، به بهبود آن کمک کنند. مدل ارائه شده در این پژوهش، رویکردی چندسونگر با دیدگاه بومی دارد. بر همین اساس به منظور کاربرد در اکوسیستم کارآفرینی و در راستای چشم انداز آینده از جامعیت و قابلیت لازم برخوردار است.

کلیدواژه ها:

کارآفرینی زنان ، فرصت های کارآفرینی ، تفاوت های جنسیتی ، نوآوری ، رهبری و مدیریت