بررسی تاثیر امیددرمانی بر افسردگی و کاهش رفتارهای مقابله ای ناسالم نوجوانان در شرایط استرس زا

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر امیددرمانی بر افسردگی و کاهش رفتارهای مقابله ای ناسالم نوجوانان در شرایط استرس زا انجام شد و با توجه به افزایش فشارهای روانی، تنش های تحصیلی و چالش های عاطفی دوران نوجوانی، ضرورت بررسی مداخله های روان شناختی مبتنی بر امید بیش از پیش احساس می شود. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان مقطع متوسطه شهرستان آبدانان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که از میان آنان ۶۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و سپس به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش در قالب ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای تحت برنامه ساختاریافته امیددرمانی مبتنی بر مدل اسنایدر قرار گرفتند و گروه کنترل هیچ نوع مداخله ای جز برنامه عادی مدرسه دریافت نکرد. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه افسردگی بک، مقیاس راهبردهای مقابله ای نوجوانان و پرسشنامه امید اسنایدر بود که روایی و پایایی آن ها در مطالعات داخلی و خارجی تایید شده است. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک متغیره و چندمتغیره و همچنین آزمون t وابسته تحلیل شدند. نتایج نشان داد امیددرمانی موجب کاهش معنادار افسردگی نوجوانان در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد( p<۰.۰۱، η²=۰.۵۹)و همچنین رفتارهای مقابله ای ناسالم نوجوانان در شرایط استرس زا به طور قابل توجهی کاهش یافت( p<۰.۰۱، η²=۰.۶۳) این یافته ها نشان می دهد که افزایش عاملیت و سازه های شناختی مرتبط با امید موجب تغییر نگرش، کاهش هیجانات منفی، افزایش احساس توانمندی و به کارگیری راهبردهای مقابله ای سازگارانه می شود و این امر نقش مهمی در کاهش پیامدهای منفی روان شناختی استرس دارد. همچنین نتایج پژوهش با یافته های پیشین در حوزه مداخلات مبتنی بر امید همسو بوده و بیانگر آن است که امیددرمانی می تواند به عنوان یک ابزار مداخله ای موثر و کاربردی در مدارس و مراکز مشاوره جهت ارتقای سلامت روان نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

امیددرمانی ، افسردگی ، رفتارهای مقابله ای ناسالم نوجوانان