جایگاه عدالت در نهج البلاغه و نقش آن در مدیریت معاصر

پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه محوری عدالت در اندیشه های مدیریتی امام علی (ع) در نهج البلاغه و ارائه الگویی عملیاتی برای مدیریت معاصر، انجام شده است. ضرورت این پژوهش در شکاف عمیق میان ارزش های بنیادین عدالت محور اسلام و عملکرد مدیریتی بسیاری از سازمان های امروزی نهفته است. روش تحقیق مورد استفاده، تحلیلی–اسنادی بوده و داده ها از طریق مطالعه دقیق و استناد به متون اصیل دینی، به ویژه نهج البلاغه، و تحلیل ادبیات نظری مدیریت معاصر گردآوری و تحلیل شده اند. تحلیل محتوای سیره علوی در نهج البلاغه نشان می دهد که عدالت نه صرفا یک فضیلت اخلاقی، بلکه ستون فقرات نظام حکومتی و مدیریتی است. امام علی (ع) عدالت را در ساحت های فردی (تقوا)، اجتماعی (توزیع عادلانه) و حکومتی (انتخاب کارگزاران و قضاوت منصفانه) یک اصل بنیادین می دانند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که مفاهیم عدالت در نهج البلاغه، به ویژه در نامه به مالک اشتر، هم پوشانی قابل توجهی با نظریه های نوین عدالت سازمانی (نظیر مدل های رویه ای، توزیعی و تعاملی) دارد. کاربرد این یافته ها در مدیریت معاصر، به ویژه در سازمان های تربیتی، می تواند منجر به ارتقاء رهبری اخلاقی، افزایش رضایت شغلی و بهبود کارآمدی مدیریتی گردد. این پژوهش استدلال می کند که عدالت علوی یک چارچوب عملیاتی برای دستیابی به اهداف سازمانی در چارچوب اصول اخلاقی است.

کلیدواژه ها:

عدالت ، نهج البلاغه ، مدیریت اسلامی ، رهبری اخلاقی ، تربیت اسلامی ، سیره علوی.