از حاشیه تا متن: واکاوی نقش و اثربخشی جلسات آموزش خانواده در ارتقای مشارکت اولیا در مدارس ابتدایی

هدف این پژوهش، واکاوی نقش و اثربخشی جلسات آموزش خانواده در ارتقای مشارکت اولیا در مدارس ابتدایی است. این مطالعه به روش مروری-کتابخانه ای و با تحلیل مبانی نظری و پیشینه پژوهش انجام شد. یافته ها نشان می دهد که با وجود تاکید اسناد بالادستی بر مشارکت فعال اولیا، این جلسات در عمل با چالش های متعددی مواجه هستند. مهم ترین این چالش ها شامل محتوای غیرکاربردی و غیرهمسو با نیازهای واقعی اولیا، روش های اجرایی یک سویه و سخنرانی محور، زمان بندی نامناسب و عدم توجه به محدودیت های اولیا است. تحلیل مضامین در چارچوب مدل های نظری همچون مدل اپستاین و هوور-دمپسی نشان داد که این جلسات عمدتا بر بعد حمایتی مشارکت (مانند کمک های مالی) متمرکز بوده و از مشارکت در حوزه های کلیدی مانند تصمیم گیری و یادگیری غفلت شده است. به عبارت دیگر، جلسات آموزش خانواده نتوانسته اند نقش خود را به عنوان پلی برای انتقال اولیا از حاشیه به متن فعالیت های مدرسه ایفا کنند. نقش محوری نگرش و مهارت های ارتباطی مدیران و مربیان و همچنین موانع ساختاری و فرهنگی به عنوان عوامل موثر بر اثربخشی شناسایی شدند. این پژوهش نتیجه می گیرد که تحول در کارکرد این جلسات، مستلزم بازتعریف نقش ها، بازنگری در محتوا و روش ها با رویکردی مشارکت محور و تعاملی، و ایجاد سازوکارهای نظارتی مستمر است. به کارگیری راهکارهایی مانند نیازسنجی منظم از اولیا، طراحی محتوای مهارت محور و استفاده از روش های فعال می تواند به افزایش اثربخشی این جلسات و نهایتا ارتقای مشارکت کیفی اولیا بینجامد.

کلیدواژه ها:

جلسات آموزش خانواده ، مشارکت اولیا ، مدارس ابتدایی ، اثربخشی ، سرمایه اجتماعی