معرفی نشانگر بافتی جدید بر اساس شاخص ناهمسانگردی، مطالعه موردی: گنبد نمکی

شناسایی دقیق ساختارهای زیرسطحی مانند گنبدهای نمکی از اهمیت بالایی در اکتشاف منابع هیدروکربنی برخوردار است. روش های مرسوم پردازش و تفسیر داده های لرزه ای از جمله نشانگرهای لرزه ای متداول نظیر همدوسی، انحنا و آشفتگی، با وجود ارائه اطلاعات مفید، در تفکیک دقیق مرز ساختارهای زمین شناسی مانند گنبد نمکی محدودیت هایی دارند. یکی از رویکردهای نوین برای غلبه بر این چالش، بهره گیری از تحلیل بافت داده های لرزه ای با هدف شناسایی ساختارها به کمک تباین ویژگی های بافتی ناحیه مورد مطالعه است. بافت لرزه ای می تواند اطلاعاتی درباره رخساره های رسوبی، ساختارهای مخزنی و ناهمگنی های زمین شناسی فراهم آورد. در این پژوهش، با الهام از مفهوم ناهمسانگردی در محیط های لایه ای و همسانگردی نسبی گنبدهای نمکی، نشانگر بافتی جدیدی با عنوان «شاخص ناهمسانگردی تانسور گرادیان» معرفی شده است. این نشانگر بر پایه تحلیل آماری مقادیر ویژه تانسور ساختار گرادیان محلی توسعه یافته و هدف آن تمایز میان نواحی با جهت داری مشخص (لایه بندی) و نواحی بدون جهت گیری غالب (همچون گنبد نمکی) است. به منظور ارزیابی عملکرد این شاخص، از داده لرزه ای دوبعدی مربوط به گنبد نمکی در تنگه هرمز استفاده شده و نتایج آن با نشانگرهای متداول آنتروپی و آشفتگی مقایسه شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که شاخص ناهمسانگردی پیشنهادی، توانایی بالایی در تفکیک دقیق مرزهای گنبد نمکی دارد و به ویژه در ابعاد پنجره مناسب، همخوانی بیشتری با تفسیر مفسران انسانی ارائه می دهد. این نشانگر در برابر نوفه، پایدارتر بوده و همچنین مستقل از محاسبه شیب عمل می کند. بنابراین، خطای محاسباتی کمتری دارد. همچنین، به دلیل ماهیت ساختارگرای آن، از بهره وری محاسباتی بالاتری نسبت به روش های سنتی برخوردار است. در نهایت، شاخص ناهمسانگردی تانسور گرادیان می تواند به عنوان ابزاری دقیق و موثر در تحلیل بافتی مقاطع لرزه ای در جهت نیل به هدف تفسیر خودکار ساختارهای زیرسطحی به ویژه گنبدهای نمکی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

نشانگر بافتی ، تانسور ساختار گرادیان ، شاخص ناهمسانگردی ، گنبد نمکی ، لرزه شناسی