اثربخشی هنر درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر ترس از زایمان و ارتقاء کیفیت زندگی زنان باردار

مقدمه: ترس از زایمان پدیده ای شایع و اثرگذار بر سلامت روان و کیفیت زندگی زنان باردار است که می تواند تجربه بارداری و زایمان را با تنش و نگرانی همراه سازد. شناسایی مداخلات موثر برای کاهش این ترس، گامی مهم در ارتقای مراقبت های دوران بارداری محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش ترس از زایمان و بهبود کیفیت زندگی زنان باردار نخست زا و چندزا انجام شد. روش‎‎کار: این مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و سه بازوی موازی (دو گروه مداخله و یک گروه کنترل) در سال ۱۴۰۴ در بندرعباس انجام شد. ۹۰ زن باردار واجد شرایط به روش تصادفی ساختاریافته در سه گروه ۳۰ نفره (نخست زا، چندزا و کنترل) قرار گرفتند. مداخله شامل هشت جلسه گروهی هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی به صورت حضوری و ساختارمند بود. ارزیابی ها در سه مرحله (پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری چهار هفته ای) انجام شد. ترس از زایمان با پرسشنامه W-DEQ و کیفیت زندگی با فرم کوتاه SF-۳۶ سنجیده شد. داده ها با نرم افزار SPSS-۲۱ و آزمون های آماری مناسب تحلیل شدند. ملاحظات اخلاقی رعایت و رضایت آگاهانه اخذ شد. یافته ها: گروه ها از نظر ویژگی های جمعیت شناختی همگن بودند (۰/۰۵>P). پیش از مداخله تفاوت معناداری در نمرات ترس از زایمان مشاهده نشد، اما پس از مداخله، کاهش معناداری در دو گروه مداخله نسبت به کنترل گزارش شد (۰/۰۰۱>P) و این اثر در پیگیری چهار هفته ای پایدار ماند. رضایت شرکت کنندگان بالا بود که نشان دهنده مقبولیت و کارآمدی مداخله در بهبود تجربه روانی و کیفیت زندگی آنان است. نتیجه گیری: هنردرمانی مبتنی بر ذهن آگاهی می تواند به عنوان مداخله ای موثر در کاهش ترس از زایمان و بهبود کیفیت زندگی زنان باردار به کار رود و در ارتقای سلامت روان دوران بارداری نقش مهمی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

Art therapy ، Mindfulness ، Pregnancy anxiety ، Primiparous women ، Multiparous women ، Quality of life ، هنر درمانی ، ذهن آگاهی ، اضطراب حاملگی ، زنان باردار نخست زا ، زنان باردار چندزا ، کیفیت زندگی