تحول مفهوم خانه در معماری ایران: از سکونتگاه­های سنتی تا مسکن معاصر

خانه فراتر از یک سرپناه، به مثابه یک "نیاز زیستی" است که عمیقا در بافت اجتماعی و فرهنگی بشر ریشه دوانده و نمود عینی حضور انسان، روابط اجتماعی، فرهنگ و آداب و رسوم را در خود جای داده است. با این وجود، در دوران معاصر، مفاهیم و جوهره های پنهان سکونت انسان، که نشات گرفته از معماری غنی گذشته این سرزمین است، تا حد زیادی مورد غفلت و فراموشی قرار گرفته­اند.این پژوهش با هدف تدقیق در معنا و مفهوم خانه و بازشناسی ارزشها و معانی تشکیل دهنده چیستی و چگونگی آن، به بررسی تطبیقی اندیشه های غیرایرانی، ایرانی و اسلامی پیرامون این مفهوم می­پردازد.این مقاله، با رویکردی کیفی و از نوع توصیفی- تحلیلی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و اسنادی، شامل بررسی متون نظری، مقالات علمی و کتب مرتبط با معماری سنتی و معاصر، و همچنین تحلیل محتوای کیفی تعاریف و نظریه های مختلف پیرامون مفهوم خانه، جمع آوری شده اند. سپس، با استفاده از رویکرد تطبیقی، ویژگیها و کیفیتهای مطلوب خانه های سنتی ایرانی در تقابل با ویژگیهای مسکن معاصر مورد بررسی قرار گرفته است.نتایج این پژوهش نشان می دهد که اصول معنوی حاکم بر معماری خانه های سنتی، که عمیقا ریشه در فرهنگ و ارزشهای بومی دارند، همچنان می­توانند به عنوان بنیان­های اساسی و راهگشا در طراحی و ساخت مساکن امروزی مورد توجه قرار گیرند تا پاسخی جامع­تر به نیازهای زیستی، اجتماعی و فرهنگی ساکنان ارائه دهند. خانه فراتر از یک سرپناه، به مثابه یک "نیاز زیستی" است که عمیقا در بافت اجتماعی و فرهنگی بشر ریشه دوانده و نمود عینی حضور انسان، روابط اجتماعی، فرهنگ و آداب و رسوم را در خود جای داده است. با این وجود، در دوران معاصر، مفاهیم و جوهره های پنهان سکونت انسان، که نشات گرفته از معماری غنی گذشته این سرزمین است، تا حد زیادی مورد غفلت و فراموشی قرار گرفته­اند.این پژوهش با هدف تدقیق در معنا و مفهوم خانه و بازشناسی ارزشها و معانی تشکیل دهنده چیستی و چگونگی آن، به بررسی تطبیقی اندیشه های غیرایرانی، ایرانی و اسلامی پیرامون این مفهوم می­پردازد. این مقاله، با رویکردی کیفی و از نوع توصیفی- تحلیلی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و اسنادی، شامل بررسی متون نظری، مقالات علمی و کتب مرتبط با معماری سنتی و معاصر، و همچنین تحلیل محتوای کیفی تعاریف و نظریه های مختلف پیرامون مفهوم خانه، جمع آوری شده اند. سپس، با استفاده از رویکرد تطبیقی، ویژگیها و کیفیتهای مطلوب خانه های سنتی ایرانی در تقابل با ویژگیهای مسکن معاصر مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که اصول معنوی حاکم بر معماری خانه های سنتی، که عمیقا ریشه در فرهنگ و ارزشهای بومی دارند، همچنان می­توانند به عنوان بنیان­های اساسی و راهگشا در طراحی و ساخت مساکن امروزی مورد توجه قرار گیرند تا پاسخی جامع­تر به نیازهای زیستی، اجتماعی و فرهنگی ساکنان ارائه دهند.