مبانی فقهی و حقوقی "آزادی عقیده" و "کرامت انسانی" در مواجهه با تنوع فرهنگی و مذهبی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی فقهی و حقوقی «آزادی عقیده» و «کرامت انسانی» در مواجهه با تنوع فرهنگی و مذهبی دانش آموزان در نظام آموزشی ایران انجام شده است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن تبیین مفهوم و جایگاه دو اصل آزادی عقیده و کرامت انسانی در فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران، به تحلیل الزامات و چالش های ناشی از تنوع فرهنگی و مذهبی در محیط های آموزشی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه مبانی فقهی و حقوقی مستحکمی برای پاسداشت کرامت ذاتی دانش آموزان و احترام به آزادی عقیده آنان وجود دارد، اما در عمل، چالش هایی نظیر تمرکزگرایی مذهبی در برنامه های درسی، محدودیت های اقلیت های مذهبی ناشناخته، و غلبه رویکرد تلقینی بر رویکرد عقلانی در تربیت دینی، تحقق کامل این اصول را با دشواری مواجه ساخته است. مقاله با تاکید بر قاعده فقهی «عدالت» و «لاضرر» و نیز اصول قانون اساسی همچون اصل ۱۳، بر لزوم بازنگری در سیاست های آموزشی به منظور ایجاد تعادل میان هویت اسلامی نظام آموزشی و حق بنیادین آزادی عقیده و کرامت دانش آموزان تاکید می کند.