آموزش وپرورش در مواجهه با بحران های نوظهور: از کرونا تا هوش مصنوعی

نظام های آموزش وپرورش در دهه های اخیر بیش از هر زمان دیگری در معرض بحران های ناگهانی، پیچیده و چندوجهی قرار گرفته اند؛ بحران هایی که نه تنها ساختارها و فرآیندهای سنتی آموزشی را با چالش مواجه کرده اند، بلکه ضرورت بازنگری در فلسفه، اهداف، محتوای درسی، نقش معلم، و نحوه یاددهی–یادگیری را آشکار ساخته اند. این مقاله مروری با هدف بررسی و تحلیل مهم ترین بحران های نوظهور موثر بر نظام های آموزشی، به ویژه در ایران، تدوین شده و به طور خاص دو نمونه شاخص یعنی همه گیری ویروس کرونا و تحولات شتابان ناشی از هوش مصنوعی را به عنوان مصادیقی از بحران های بیرونی و فناورمحور مورد بررسی قرار می دهد. از یک سو، تجربه پاندمی کووید–۱۹ منجر به گسترش آموزش مجازی، تعمیق شکاف دیجیتال، و بازتعریف رابطه آموزش و فناوری شد؛ و از سوی دیگر، ظهور هوش مصنوعی، فرصت ها و تهدیدهای تازه ای برای نظام های آموزشی به وجود آورده که نیازمند بازاندیشی در شایستگی های دانش آموزان، سواد داده ای، اخلاق دیجیتال و آینده مشاغل است. یافته های این مطالعه نشان می دهد که تاب آوری نظام آموزش وپرورش در برابر این بحران ها نیازمند برنامه ریزی کلان، ارتقای شایستگی معلمان، انعطاف پذیری در برنامه درسی، و توسعه زیرساخت های فناورانه و فرهنگی است. در نهایت، مقاله تاکید می کند که مواجهه موثر با بحران های نوظهور، مستلزم عبور از نگاه واکنشی و حرکت به سوی الگوهای آموزش آینده نگر، تطبیقی و منعطف است.

کلیدواژه ها:

آموزش وپرورش ، بحران های نوظهور ، کووید–۱۹ ، هوش مصنوعی ، تاب آوری آموزشی ، فناوری آموزشی.