شب زنده داری دانش آموزان و پیامدهای شناختی و تحصیلی آن

الگوی خواب، به عنوان یکی از عوامل کمتر مورد توجه در نظام های آموزشی، نقش تعیین کننده ای در کیفیت کارکردهای ذهنی و موفقیت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. در میان اختلالات خواب، شب زنده داری به دلیل شیوع روزافزون در سنین مدرسه، به یک مسئله آموزشی و روان شناختی مهم تبدیل شده است. این پدیده با جابه جایی زمان خواب به ساعات پایانی شب، موجب کاهش خواب موثر و برهم خوردن تعادل زیستی دانش آموزان می شود. هدف مقاله حاضر، تبیین پیامدهای شناختی و تحصیلی شب زنده داری در دانش آموزان و روشن ساختن مسیرهای اثرگذاری آن بر فرایند یادگیری است. در این مقاله، شب زنده داری به عنوان عاملی زمینه ساز اختلال در کارکردهای شناختی پایه ای مورد بررسی قرار گرفته است. کاهش پایداری توجه، افت کارایی حافظه، کندی پردازش اطلاعات و ضعف در سازمان دهی ذهنی، از جمله پیامدهایی هستند که مستقیما بر توان یادگیری دانش آموزان اثر می گذارند. این اختلالات شناختی، در بستر مدرسه به شکل کاهش مشارکت آموزشی، افت عملکرد در ارزشیابی ها و ناتوانی در بهره برداری موثر از ظرفیت های ذهنی بروز می یابند. نتایج تحلیل ها نشان می دهد که شب زنده داری علاوه بر تاثیر مستقیم بر یادگیری، از طریق افزایش خستگی روزانه، کاهش انگیزش تحصیلی و تضعیف خودنظم دهی آموزشی، عملکرد تحصیلی دانش آموزان را به صورت غیرمستقیم نیز تحت تاثیر قرار می دهد. بر این اساس، توجه به بهداشت خواب دانش آموزان باید به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از برنامه های آموزشی و تربیتی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شب زنده داری ، دانش آموزان ، کارکرد شناختی ، یادگیری مدرسه ای ، پیشرفت تحصیلی و الگوی خواب