نقش سرمایه روانشناختی در انگیزش تحصیلی دانش آموزان

سرمایه روان شناختی به عنوان یک سازه نوین در روان شناسی مثبت گرا، شامل چهار مولفه خودکارآمدی، امیدواری، تاب آوری و خوش بینی است که نقش مهمی در ارتقای عملکرد و بهزیستی افراد در حوزه های مختلف از جمله آموزش ایفا می کند. این پژوهش با هدف تحلیل و تبیین نقش سرمایه روان شناختی در انگیزش تحصیلی دانش آموزان انجام شده است. با استفاده از روش تحقیق کیفی-مروری و بهره گیری از مرور نظام مند منابع معتبر در حوزه های روان شناسی تربیتی، روان شناسی مثبت و انگیزش تحصیلی، یافته ها نشان می دهد که سرمایه روان شناختی از طریق چهار مکانیسم اصلی بر انگیزش تحصیلی تاثیر می گذارد: خودکارآمدی با افزایش باور دانش آموز به توانایی های خود برای انجام موفقیت آمیز تکالیف تحصیلی، انگیزه درونی و پشتکار را تقویت می کند (Bandura, ۱۹۹۷). امیدواری با فراهم کردن دو مولفه «عاملیت» (اراده برای رسیدن به هدف) و «مسیرها» (توانایی یافتن راه های مختلف برای دستیابی به هدف)، دانش آموزان را برای تعیین اهداف تحصیلی و تلاش در جهت تحقق آن ها ترغیب می نماید (Snyder, ۲۰۰۲). تاب آوری به دانش آموزان کمک می کند تا در مواجهه با شکست ها، ناامیدی ها و چالش های تحصیلی، انگیزه خود را حفظ کرده و به مسیر ادامه دهند. خوش بینی با ایجاد نگرش مثبت نسبت به آینده تحصیلی و انتظار نتایج مطلوب، انگیزه را برای سرمایه گذاری تلاش در فعالیت های یادگیری افزایش می دهد. شواهد پژوهشی حاکی از آن است که سرمایه روان شناختی با انگیزه درونی، اهداف تسلطی، خودتنظیمی، و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معنادار دارد و با اضطراب امتحان، فرسودگی تحصیلی و رفتارهای اجتنابی رابطه منفی نشان می دهد. نتیجه کلی حاکی از آن است که سرمایه روان شناختی، یک منبع شخصی ارزشمند است که می تواند به عنوان سپر محافظتی در برابر چالش های تحصیلی عمل کرده و انگیزش دانش آموزان را برای یادگیری پایدار تقویت کند. این پژوهش بر ضرورت طراحی و اجرای برنامه های مداخله ای برای تقویت سرمایه روان شناختی دانش آموزان، آموزش معلمان در زمینه راهبردهای ارتقای این مولفه ها، و ایجاد محیط های آموزشی حمایت کننده و امیدبخش تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سرمایه روان شناختی ، انگیزش تحصیلی ، خودکارآمدی ، امیدواری ، تاب آوری ، خوش بینی ، دانش آموزان.