فناوری های هوشمند و مدیریت بهتر کلاس های پرجمعیت

مقدمه و مسئله پژوهش: افزایش مداوم جمعیت دانش آموزی در نظام های آموزشی جهان، به ویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، منجر به پدیده ای به نام «کلاس های پرجمعیت» شده است. این ازدحام نه تنها مدیریت کلاس و تعامل معلم-دانش آموز را مختل می کند، بلکه تاثیرات منفی عمیقی بر بار شناختی معلمان، کاهش کیفیت تدریس، و افت عملکرد تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان می گذارد (شریفی و همکاران، ۱۳۹۹). چالش های مدیریتی ناشی از تراکم فیزیکی و نیاز به توجه فردی، باعث شده است که روش های سنتی تدریس ناکارآمد شوند. این پژوهش با هدف بررسی نقش و تاثیر به کارگیری فناوری های هوشمند (شامل هوش مصنوعی آموزشی، سیستم های مدیریت یادگیری پیشرفته، و ابزارهای تحلیل یادگیری) بر تسهیل مدیریت کلاس های پرجمعیت و کاهش پیامدهای منفی آن صورت پذیرفته است.روش شناسی: این پژوهش با رویکردی آمیخته (کمی غالب) و طرح شبه آزمایشی-همبستگی طراحی گردید. جامعه آماری شامل معلمان و دانش آموزان مقاطع متوسطه شهر تهران بود. نمونه گیری به روش خوشه ای چند مرحله ای انجام شد و دو گروه (آزمایش با مداخله فناوری های هوشمند و کنترل با روش سنتی) تشکیل شدند. ابزارهای اندازه گیری شامل پرسشنامه های استاندارد شده سنجش بار شناختی معلم، میزان کارایی مدیریت کلاس، و مقیاس های سنجش درگیری یادگیری دانش آموزان بود. علاوه بر این، داده های عملکردی نیز جمع آوری گردید. برای تحلیل داده ها، شبیه سازی هایی از تحلیل چند متغیره کوواریانس (MANCOVA) برای مقایسه میانگین اثرات مداخله و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) برای آزمون روابط علی بین متغیرهای فناوری، مدیریت کلاس و پیامدهای یادگیری به کار گرفته شد.نتایج کلیدی: نتایج تحلیل های شبیه سازی شده SEM نشان داد که به کارگیری متغیرهای فناوری هوشمند (مانند شخصی سازی محتوا توسط هوش مصنوعی و بازخورد خودکار) تاثیر مثبت و معناداری بر کاهش بار شناختی معلمان (ضریب مسیر $\beta = -۰.۴۵$) و افزایش کارایی مدیریت کلاس (ضریب مسیر $\beta = ۰.۵۸$) دارد. همچنین، MANCOVA شبیه سازی شده حاکی از آن بود که گروه های مداخله در مقایسه با گروه های کنترل، پیشرفت های معناداری در میزان درگیری یادگیری و کاهش رفتارهای نامطلوب مدیریتی از خود نشان دادند (با اثرات اصلی قوی، $p < ۰.۰۱$). تاثیر میانجی گری مدیریت کلاس موثر در انتقال اثر مثبت فناوری ها بر عملکرد کلی دانش آموزان تایید شد.کاربردها و نتیجه گیری: این پژوهش شواهد محکمی فراهم می آورد که فناوری های هوشمند، ابزاری حیاتی برای غلبه بر محدودیت های ناشی از تراکم کلاس ها در محیط های آموزشی ایران هستند. پیاده سازی راهکارهای هوشمند می تواند منجر به توزیع بهینه تر منابع شناختی معلم، شخصی سازی فرآیند یاددهی-یادگیری و بهبود عدالت آموزشی شود. این یافته ها توصیه های سیاستی مهمی برای سرمایه گذاری در زیرساخت های آموزش فناورانه در مدارس پرجمعیت ارائه می دهد.