اضطراب حضور و غیاب در کلاس درس

این پژوهش با رویکردی پدیدارشناسانه-انتقادی، به واکاوی تجربه زیسته دانش آموزان از فرآیند «حضور و غیاب» در کلاس های درس ایرانی می پردازد. فراتر از کارکرد صرفا مدیریتی این آیین، این تحقیق بر بعد وجودی و اجتماعی آن تمرکز می کند؛ جایی که نام دانش آموز نه صرفا یک برچسب هویتی، بلکه ابزاری برای اعمال اقتدار نرم، سنجش مشروعیت وجودی، و تولید اضطراب های پنهان می شود. ما استدلال می کنیم که عمل نام بردن و انتظار پاسخ، به مثابه یک "لحظه نمایشی" (Performance Moment) عمل می کند که در آن، دانش آموز مجبور به اثبات «حضور» خود در فضای آموزشی می شود. این حضور، نه صرفا فیزیکی، بلکه همزمان تعهد اخلاقی و انقیاد شناختی به چارچوب های از پیش تعیین شده است. از منظر پدیدارشناسی انتقادی، این فرآیند به طور همزمان دوگانه بودن عقلانیت ابزاری آموزشی و کرامت انسانی دانش آموز را آشکار می سازد؛ جایی که بدنی که باید یاد بگیرد، تحت نظارت مستمر «نگاه» معلم و فرهنگ سکوت قرار می گیرد. تجربه «نام برده شدن» برای برخی، تبدیل به یک کانون اضطراب مزمن (Anxiety Focus) می شود که ریشه در ترس از قضاوت، انگ زدایی، و مشروعیت زدایی از تجربه زیسته فردی دارد. بدن دانش آموز در این لحظه، به ابژه تبدیل شده و سکوت یا پاسخ سریع او، بازنمودی از رابطه پیچیده او با اقتدار است. این مطالعه با الهام از نظریه های پدیدارشناسی تفسیری، در پی آن است تا لایه های پنهان این آیین روزمره را آشکار سازد و زمینه را برای بازاندیشی در روش های تعامل معلم و دانش آموز فراهم آورد.