مدرسه و عادی سازی مقایسه اجتماعی در کلاس درس

این پژوهش با هدف نهایی «درک عمق تجربه زیسته دانش آموزان از مقایسه اجتماعی» در بستر مدرسه انجام شده است. مدرسه، به عنوان نهادی مرکزی در فرآیند اجتماعی شدن، به طور فزاینده ای درگیر سازوکارهایی شده است که در آن سنجش های کمی و مقایسه ای، نه صرفا ابزارهای ارزیابی، بلکه عناصر سازنده هویت و روابط انسانی دانش آموزان گشته اند. این تحقیق با تکیه بر چارچوب نظری پدیدارشناسی انتقادی، به ویژه با بهره گیری از مفاهیم کلیدی یورگن هابرماس (عقلانیت ابزاری و استعمار جهان زیسته) و هانا آرنت (مفهوم کنش و اقتدار)، به واکاوی چگونگی عادی سازی این پدیده پرداخته است. روش شناسی تحقیق کیفی و پدیدارشناسانه بوده و بر روایت های دانش آموزان تمرکز دارد. مهم ترین یافته ها نشان می دهند که مقایسه اجتماعی سیستمی، منجر به تثبیت یک «بدن محتاط» در کلاس درس شده که در آن، خودارزشی به شدت مشروط به رتبه گردیده و ترس از ناکافی بودن، فضای پرسشگری و کنش آزاد را مسدود ساخته است. این عادی سازی، کنش ارتباطی را تضعیف کرده و دانش آموزان را به سمت اطاعت منفعلانه و پذیرش «اقتدار نرم» سیستم سوق می دهد. نتایج حاکی از آن است که سیستم آموزشی، از طریق تبدیل رتبه بندی ها به برچسب های هویتی، زمینه ساز اضطراب های روان اجتماعی عمیقی شده است که نیازمند بازنگری بنیادی در فلسفه ارزیابی و تعاملات تربیتی است.