مدرسه و اجتماعی شدن اطاعت

هدف: پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد پدیدارشناسانه-انتقادی، قصد دارد تا تجربه زیسته دانش آموزان از فرآیند اجتماعی شدن اطاعت و فرمان پذیری در جهان زیسته کلاس درس را مورد واکاوی عمیق قرار دهد. این مقاله به جای تمرکز بر نتایج رفتاری انضباط، به بررسی چگونگی استعمار جهان زیسته دانش آموز توسط نظام و ساختارهای اقتدار (عقلانیت ابزاری) می پردازد.روش شناسی: چارچوب نظری پژوهش ترکیبی از پدیدارشناسی هرمنوتیک (ون مانن و هوسرل) برای درک عمق تجربه و نظریه انتقادی (هابرماس و آرنت) برای تحلیل روابط قدرت و اقتدار است. داده های مفهومی از طریق تحلیل کیفی و تفسیری از متون و مشاهدات عمیق ساختاری استخراج شده اند. روش تحلیل، تفسیری-پدیدارشناسانه است و از هرگونه روش کمی پرهیز شده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که فرمان پذیری، صرفا یک کنش رفتاری نیست، بلکه یک "وضعیت بودن" زیسته است که با سه پدیدار کلیدی مشخص می شود: «بدن محتاط و ساکت» (که ترس از خطا و ابهام را درونی می کند)، «اطاعت ابزاری» (پذیرش قوانین صرفا برای جلوگیری از تنبیه و نه برای فهم هنجارها، منطبق بر عقلانیت ابزاری هابرماس) و «تعلیق تفکر انتقادی» (که منجر به خاموشی و نادیده انگاری ابهامات می شود). این فرآیند، جهان زیسته کلاس را از یک فضای پداگوژیک (برونر) به یک میدان قدرت تقلیل می دهد. نتیجه گیری: اجتماعی شدن اطاعت در مدرسه، اغلب به قیمت استعمار جهان زیسته دانش آموز و ممانعت از شکل گیری فضاهای کنش ارتباطی (هابرماس) و قضاوت آزادانه (آرنت) تمام می شود. نظام آموزشی به جای تربیت شهروند خودمختار، به تولید سوژه های فرمان پذیر می پردازد که این امر در تضاد با اهداف غایی تعلیم و تربیت است. کلیدواژه ها: تجربه زیسته، اطاعت دانش آموز، فرمان پذیری، اجتماعی شدن، اقتدار نرم، عقلانیت ابزاری، جهان زیسته کلاس درس، پدیدارشناسی انتقادی.