پارادایم های بدیل واز آموزش انتقادی تا یادگیری خودگردان

در مواجهه با پیچیدگی های فزاینده جهان معاصر و نیاز مبرم به پرورش شهروندانی آگاه، مسئول و قادر به سازگاری فعال با تحولات، ضرورت بازنگری در پارادایم های حاکم بر نظام های آموزشی بیش از پیش آشکار گشته است. در این میان، مفاهیم آموزش انتقادی و یادگیری خودگردان به عنوان دو رویکرد تحول آفرین و کلیدی برای بازاندیشی در فرایندهای یاددهی-یادگیری مطرح هستند. این پژوهش نظری با هدف تبیین پارادایم های بدیل در حوزه آموزش و با تمرکز بر سیر تحول از آموزش انتقادی به سوی یادگیری خودگردان، به بررسی ابعاد مفهومی، مبانی نظری و پیوندهای درونی این دو رویکرد می پردازد. یافته های این مطالعه نشان می دهد که آموزش انتقادی، با تاکید بر آگاهی بخشی، به چالش کشیدن ساختارهای قدرت و پرورش تفکر رهایی بخش، بستر لازم را برای توسعه مهارت های حیاتی و در نهایت، ارتقاء ظرفیت های یادگیرنده برای استقلال و خودگردانی فراهم می آورد. این گذار نه تنها ابعاد روانشناختی نظیر خودکارآمدی و انگیزش درونی را تقویت می کند، بلکه با دامن زدن به مشارکت فعال اجتماعی و حساسیت های فرهنگی، فرد را به عاملی توانمند در تولید و بازتولید دانش و تغییرات اجتماعی تبدیل می نماید. نتایج حاصل از این تحلیل نظری، رهیافت های نوینی برای بازطراحی برنامه های درسی، روش های تدریس و سیاست گذاری های آموزشی ارائه می دهد که می تواند به تقویت استقلال یادگیری در سطوح مختلف آموزشی و توسعه پایدار در جوامع منجر شود. این پژوهش بر اهمیت هم افزایی میان نظریه های تربیتی و روانشناختی تاکید کرده و مسیرهایی برای تحقیقات آتی در زمینه عملیاتی سازی این پارادایم ها پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

پارادایم های بدیل ، آموزش انتقادی ، یادگیری خودگردان ، نظریه های یادگیری ، تحول آموزشی