تاثیر خودپنداره معلمان بر سبک های تدریس انگیزش بخش و غیرانگیزش بخش

هدف پژوهش: پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر خودپنداره معلمان بر سبک های تدریس انگیزش بخش و غیرانگیزش بخش در مقاطع سه گانه تحصیلی انجام شد.شیوه پژوهش: این پژوهش با رویکرد ترکیبی (آمیخته) و طرح متوالی اکتشافی در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ اجرا گردید. در مرحله کیفی، با ۴۲ نفر از معلمان با تجربه، متخصصان برنامه درسی و روان شناسان تربیتی در سه مقطع تحصیلی مصاحبه نیمه ساختیافته انجام شد و داده ها با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل گردید. در مرحله کمی، ۵۱۰ معلم (۱۷۰ نفر از هر مقطع) با روش نمونه گیری طبقه ای نسبتی انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودپنداره معلم (با اقتباس از مقیاس خودپنداره تحصیلی و مدل خودپنداره شاولسون) و پرسشنامه سبک های تدریس انگیزشی (بر اساس نظریه خودتعیین گری دسی و رایان) بود. پایایی ابزارها با آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۸/۰ و ۹۰/۰ تایید شد.یافته ها: تحلیل کیفی به شناسایی پنج مضمون اصلی انجامید: «خودپنداره مثبت و اعتماد به توانمندی های تدریس»، «خودپنداره منفی و تردید در اثربخشی آموزشی»، «سبک تدریس انگیزش بخش و حمایت از خودمختاری دانش آموزان»، «سبک تدریس غیرانگیزش بخش و کنترل گری» و «تاثیر بازخوردهای دریافتی بر خودپنداره معلم». یافته های کمی نشان داد که خودپنداره معلمان با سبک تدریس انگیزش بخش رابطه مثبت و معنادار و با سبک تدریس غیرانگیزش بخش رابطه منفی و معنادار دارد. معلمان با خودپنداره بالاتر، بیشتر از سبک های حمایت کننده خودمختاری، ساختاردهی مناسب و درگیری عاطفی استفاده می کنند، در حالی که معلمان با خودپنداره پایین تر، تمایل بیشتری به سبک های کنترل گر و بی ساختار دارند. تحلیل رگرسیون نشان داد که خودپنداره معلمان ۳۸ درصد از واریانس سبک های تدریس انگیزشی را تبیین می کند.نتیجه گیری نهایی: خودپنداره معلمان به عنوان یک سازه روان شناختی بنیادین، نقش تعیین کننده ای در انتخاب و اجرای سبک های تدریس انگیزشی ایفا می کند. معلمانی که خودپنداره مثبت تری دارند، با اعتمادبه نفس بیشتری از رویکردهای حمایت کننده خودمختاری و نیازهای روان شناختی دانش آموزان استفاده می کنند، در حالی که خودپنداره منفی با سبک های کنترل گر و غیرانگیزشی همراه است. این یافته ها بر ضرورت توجه به تقویت خودپنداره معلمان در برنامه های تربیت معلم و دوره های توسعه حرفه ای تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

خودپنداره معلم ، سبک تدریس انگیزش بخش ، سبک تدریس غیرانگیزش بخش ، نظریه خودتعیین گری ، حمایت از خودمختاری ، مقاطع تحصیلی ، سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴.