مقام فنا و بقا در حدیقه الحقیقه سنایی غزنوی

فنا در لغت به معنای نیستی و نابودی است. نقطه مقابل بقا که به معنای ماندن و باقی بودن است . البته معنای اصطلاحی "فنا" با واژه لغوی آن یکی نیست. در اصطلاح یعنی خود را ندیدن و نیافتن. البته نه به معنای از خود بیگانگی، بلکه انسان در ساحت پروردگار خود را هیچ نمی بیند و فقط به خدا می اندیشد.فنا و بقا از مهمترین مراحل سیر و سلوک عارفانه است که در آثار نویسندگان و شعرای عارف به شکل های گوناگون ظاهر شده و تجلی پیدا کرده است .در این میان سنایی از جمله شاعرانی است که با زیبایی شناسی هایی که در غزل فارسی ایجاد می کند به گونه ای تجربه های عرفانی خود را در زمینه های فنا و بقا در حدیقه الحقیقه بیان می کند . این مقاله کوشیده است فنا و بقا را در این کتاب به تصویر بکشد .نتایج حاصل از این پژوهش نشان داده است که سنایی آشنایی عمیقی از حالات و مراتب عارفانه داشته و به بیان شروط اصلی و لازم جهت رسیدن به مقام فنا و سپس بقا پرداخته است. او مهمترین شرط انسان در رسیدن به مقام مذکور را مشخص کردن هدف زندگی انسان دانسته است و آن را دستیابی به ذات اقدس خداوندی معرفی کرده است . همچنین سنایی در مسیر رسیدن به مقام بقا و فنا عواملی چون گذر از دنیا طلبی ، ظاهر بینی ، قناعت ، تهذیب نفس و فقررا .....برجسته تر از سایر عوامل می داند.