آموزش شهروندی در مدرسه: چگونه دانش آموز را برای مشارکت فعال در جامعه آماده کنیم؟

پژوهش حاضر که با هدف تبیین جایگاه و کارکردهای نظام آموزش رسمی، به ویژه مدرسه، در فرایند تربیت شهروندی و آماده سازی نسل نوپا برای ایفای نقشی فعال، آگاهانه و مسئولیت پذیر در عرصه حیات جمعی و اجتماعی تدوین یافته است، بر این پیش فرض اساسی استوار می باشد که جامعه پذیری سیاسی و شکل گیری هویت مدنی افراد، صرفا در قالب فرایندهای خودجوش و غیررسمی میسر نمی گردد، بلکه نیازمند برنامه ریزی هدفمند و بهره گیری از ظرفیت های بی بدیل نهادهای تربیتی چون مدرسه است. این مقاله که با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع معتبر کتابخانه ای و آخرین یافته های پژوهشی در حوزه آموزش شهروندی به رشته تحریر درآمده است، در صدد است تا ضمن واکاوی دقیق مفهوم شهروندی و ابعاد گوناگون آن، به این پرسش بنیادین پاسخ گوید که مدرسه از چه رهگذرها و با بهره گیری از چه سازوکارهای آموزشی و تربیتی می تواند دانش آموزان را به دانش، نگرش و مهارت های لازم برای مشارکت موثر در جامعه مجهز سازد. یافته های این مطالعه حاکی از آن است که تربیت شهروندی موفق، مستلزم تلفیق برنامه های درسی رسمی با فعالیت های فوق برنامه مشارکتی، ایجاد فرهنگ و جو دموکراتیک در مدرسه، توانمندسازی معلمان در زمینه آموزش شهروندی، و ایجاد پیوندهای معنادار میان تجارب مدرسه ای و مسائل واقعی جامعه است. در پایان، چالش های فراروی نظام های آموزشی در این مسیر خطیر شناسایی و راهکارهایی عملی برای غلبه بر این موانع و تقویت نقش مدرسه به عنوان کانون اصلی تربیت شهروندان فردا ارائه گردیده است.

کلیدواژه ها:

آموزش شهروندی ، مشارکت اجتماعی ، جامعه پذیری سیاسی ، تربیت مدنی ، مدرسه دموکراتیک ، مسئولیت پذیری اجتماعی