نقش فقه اسلامی در تبیین عدالت حقوقی در جوامع امروز

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فقه اسلامی در تبیین عدالت حقوقی در جوامع امروز انجام شده است. عدالت به عنوان یکی از عالی ترین ارزش های انسانی و هدف غایی حقوق، همواره مورد توجه اندیشمندان و مکاتب مختلف بوده است. فقه اسلامی به عنوان دانشی که به استنباط احکام شرعی از منابع معتبر می پردازد، ظرفیت های بالایی برای تبیین نظریه عدالت حقوقی و ارائه راهکارهای عملی برای تحقق آن در جوامع امروز دارد. مرور منابع علمی معتبر نشان می دهد که فقه اسلامی با تکیه بر مبانی مستحکم قرآن، سنت، عقل و اجماع، و با بهره گیری از اصولی مانند عدالت، مصلحت، لاضرر، و کرامت انسانی، می تواند نقش موثری در تبیین و استقرار عدالت حقوقی ایفا کند. یافته های پژوهش های پیشین حاکی از آن است که فقه اسلامی با انعطاف پذیری و توانایی تطبیق با شرایط متغیر، می تواند پاسخگوی نیازهای جوامع امروز در حوزه عدالت حقوقی باشد.در ادامه مقاله، مبانی عدالت در فقه اسلامی، اصول و قواعد فقهی موثر در تحقق عدالت حقوقی، ظرفیت های فقه پویا در پاسخگویی به مسائل مستحدثه، و چالش های پیش روی فقه در تبیین عدالت حقوقی در جوامع امروز مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که فقه اسلامی با برخورداری از منابع غنی و اصول پویا، می تواند نظریه ای جامع و کارآمد از عدالت حقوقی ارائه دهد که ضمن حفظ اصالت های دینی، با مقتضیات زمان و مکان نیز سازگار باشد. با این حال، بهره گیری از این ظرفیت ها نیازمند اجتهاد پویا و متناسب با نیازهای عصر حاضر است.

کلیدواژه ها:

فقه اسلامی ، عدالت حقوقی ، جوامع امروز