مطالعه تاثیر آموزش مهارت های خودتنظیمی بر مدیریت استرس و عملکرد تحصیلی دانش آموزان

مقدمه: دوره نوجوانی و به ویژه مقطع متوسطه اول، با چالش های متعددی از جمله فشارهای تحصیلی و تنش های روانی-اجتماعی همراه است که می تواند منجر به استرس مزمن و افت عملکرد تحصیلی دانش آموزان شود. در این راستا، تجهیز فراگیران به مهارت های خودتنظیمی به عنوان یک راهکار موثر شناختی و فراشناختی مورد توجه محققان قرار گرفته است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت های خودتنظیمی (شامل راهبردهای شناختی و فراشناختی) بر کاهش استرس و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان پسر پایه نهم شهر گچساران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ انجام شد. روش شناسی: این مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه نهم مدارس دولتی شهر گچساران بود که از میان آن ها نمونه ای به حجم ۵۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و سپس به طور تصادفی در دو گروه ۲۵ نفره آزمایش و گواه جایگزین شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه استاندارد استرس تحصیلی و معدل نیمسال اول و دوم دانش آموزان به عنوان شاخص عملکرد تحصیلی استفاده شد. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش مهارت های خودتنظیمی مبتنی بر الگوی پینتریچ قرار گرفتند، در حالی که گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و با نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. یافته ها: نتایج تحلیل داده ها نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش آزمون، تفاوت معناداری بین دو گروه آزمایش و گواه در نمرات پس آزمون استرس و عملکرد تحصیلی وجود دارد (۰۱/۰(P > به عبارت دیگر، آموزش مهارت های خودتنظیمی منجر به کاهش معنادار میانگین نمرات استرس تحصیلی و افزایش معنادار میانگین نمرات عملکرد تحصیلی (معدل) در دانش آموزان گروه آزمایش شد. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش حاکی از آن است که آموزش مهارت های خودتنظیمی می تواند به عنوان یک مداخله روانشناختی-تربیتی موثر در کاهش استرس و ارتقای موفقیت تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه اول به کار گرفته شود. بنابراین، گنجاندن این آموزش ها در برنامه های درسی و فعالیت های فوق برنامه مدارس توسط مشاوران و مربیان تربیتی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی ، مدیریت استرس ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه اول.