واکاوی و تحلیل ضمیر در پایه پنجم ابتدایی

این پژوهش با هدف واکاوی، تحلیل و تبیین کارکردهای زبانی و شناختی ضمیر در میان دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی انجام شده است. ضمایر به عنوان یکی از عناصر بنیادین دستور زبان فارسی، نقش مهمی در انسجام متن، کاهش تکرار واژگان و ایجاد پیوستگی معنایی در گفتار و نوشتار دارند. با وجود اهمیت این مقوله زبانی، مطالعات نشان می دهد که بسیاری از دانش آموزان در تشخیص انواع ضمیر، استفاده موقعیتی از آن ها و تطبیق آن ها با مرجع جمله با چالش مواجه اند. بر این اساس، پژوهش حاضر در پی آن است که با تحلیل کیفی و کمی عملکرد دانش آموزان، مهم ترین موانع یادگیری، خطاهای رایج و سازوکارهای موثر ارتقای مهارت ضمیرشناسی را تبیین کند.روش تحقیق این مطالعه توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق مشاهده، تحلیل تکالیف نوشتاری، آزمون های تشخیصی و مصاحبه با معلمان جمع آوری شده است. یافته ها نشان می دهد که ضعف در درک نقش جمله ای ضمایر، ناآگاهی از مرجع ضمیر، عدم تشخیص ضمایر متصل و منفصل، و ضعف در انتقال صحیح مفاهیم در متن نویسی از جمله چالش های شایع در میان دانش آموزان است. همچنین نتایج بیانگر آن است که بهره گیری از روش های آموزشی مبتنی بر مثال های واقعی، تمرین های موقعیت محور، داستان نویسی هدایت شده، بازی های زبانی و فعالیت های گروهی، توانسته است به شکل معناداری دقت و تسلط دانش آموزان را در به کارگیری صحیح ضمایر افزایش دهد.این پژوهش بر ضرورت بازنگری در شیوه های تدریس دستور زبان در دوره ابتدایی و طراحی فعالیت های متنوع، تعاملی و کاربردمحور تاکید دارد و پیشنهاد می کند معلمان با رویکردی فعالانه و مبتنی بر یادگیری اکتشافی، فرصت های بیشتری برای تجربه زبانی فراهم کنند. نتایج این بررسی می تواند مبنایی برای تدوین بسته های آموزشی، بهبود برنامه درسی فارسی و تقویت مهارت های ارتباطی و نوشتاری دانش آموزان در سطوح بالاتر باشد.

کلیدواژه ها:

ضمیر ، دستور زبان فارسی ، پایه پنجم ابتدایی ، خطاهای زبانی ، تحلیل زبانی ، مهارت نوشتاری ، انسجام متن.