بررسی نقش قصه گویی و ادبیات کودکان در توسعه مهارت های اجتماعی و ارتباطی دانش آموزان با نیازهای ویژه

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش قصه گویی و ادبیات کودکان در توسعه مهارت های اجتماعی و ارتباطی دانش آموزان با نیازهای ویژه در دوره ابتدایی انجام شده است. کودکان با نیازهای ویژه به دلیل محدودیت های جسمانی، ذهنی یا عاطفی، اغلب در برقراری ارتباط با دیگران و کسب مهارت های اجتماعی با چالش هایی مواجه هستند. قصه گویی به عنوان یک فعالیت جذاب و چندحسی می تواند ابزاری موثر برای کمک به این کودکان در توسعه مهارت های ارتباطی و اجتماعی باشد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل معلمان و متخصصان حوزه آموزش کودکان با نیازهای ویژه، ادبیات کودکان و آموزش ابتدایی بود. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام و ۱۲ نفر از متخصصان و معلمان با تجربه انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های تحقیق در قالب پنج مضمون اصلی سازماندهی شد: ۱) قصه گویی به عنوان ابزاری برای توسعه مهارت های زبانی و ارتباطی، ۲) نقش قصه ها در آموزش مهارت های اجتماعی و عاطفی، ۳) قصه درمانی و کاهش مشکلات رفتاری، ۴) ویژگی های قصه های مناسب برای کودکان با نیازهای ویژه، و ۵) راهکارهای عملی برای به کارگیری قصه گویی در کلاس درس. نتایج نشان داد که قصه گویی می تواند به طور معناداری در توسعه مهارت های ارتباطی (گوش دادن، بیان احساسات، افزایش دایره واژگان)، مهارت های اجتماعی (همدلی، همکاری، نوبت گیری، حل تعارض) و کاهش مشکلات رفتاری (پرخاشگری، انزوا) در کودکان با نیازهای ویژه موثر باشد. همچنین، قصه های ساده با تصاویر واضح، شخصیت های قابل همذات پنداری و محتوای تکراری برای این کودکان مناسب تر هستند. بر اساس یافته ها، نتیجه گیری می شود که قصه گویی یک ابزار آموزشی-درمانی قدرتمند و کم هزینه است که می تواند در برنامه های آموزشی و توانبخشی کودکان با نیازهای ویژه مورد استفاده قرار گیرد. این مطالعه بر لزوم آموزش معلمان و والدین در زمینه استفاده موثر از قصه گویی و نیز تولید محتوای مناسب برای این گروه از کودکان تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

قصه گویی ، ادبیات کودکان ، مهارت های اجتماعی ، مهارت های ارتباطی ، کودکان با نیازهای ویژه ، آموزش ابتدایی ، قصه درمانی.