طراحی و اعتباریابی الگوی برنامه درسی تلفیقی علوم تجربی و ریاضی بر اساس رویکرد حل مسئله

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی الگوی برنامه درسی تلفیقی علوم تجربی و ریاضی بر اساس رویکرد حل مسئله برای دوره ابتدایی انجام شده است. تلفیق برنامه های درسی، به ویژه در دروس علوم تجربی و ریاضی که ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند، می تواند به یادگیری عمیق تر و معنادارتر دانش آموزان منجر شود. رویکرد حل مسئله نیز به عنوان یکی از موثرترین رویکردهای یادگیری، دانش آموزان را برای مواجهه با چالش های دنیای واقعی آماده می کند. روش تحقیق از نوع آمیخته (کیفی-کمی) با طرح اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از متخصصان برنامه ریزی درسی، آموزش ریاضی و آموزش علوم، مولفه های الگوی برنامه درسی تلفیقی استخراج شد. در بخش کمی، برای اعتباریابی الگو از روش پیمایشی و نظرخواهی از ۳۰ نفر از متخصصان و معلمان باتجربه استفاده شد. ابزار بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته ۴۰ گویه ای با طیف لیکرت پنج درجه ای بود که روایی آن با نظر متخصصان و پایایی آن با روش آلفای کرونباخ (۹۲/۰) تایید شد. یافته های بخش کیفی منجر به طراحی الگوی برنامه درسی تلفیقی با ۶ مولفه اصلی و ۲۴ زیرمولفه شد. مولفه های اصلی عبارت بودند از: ۱) مبانی و اهداف (با ۴ زیرمولفه)، ۲) محتوا و سازمان دهی (با ۵ زیرمولفه)، ۳) روش های تدریس و یادگیری (با ۵ زیرمولفه)، ۴) نقش معلم و دانش آموز (با ۴ زیرمولفه)، ۵) مواد و منابع یادگیری (با ۳ زیرمولفه)، ۶) ارزشیابی (با ۳ زیرمولفه). نتایج بخش کمی نشان داد که الگوی طراحی شده از اعتبار بالایی برخوردار است و تمامی مولفه ها و زیرمولفه ها با میانگین بالاتر از ۵/۴ (از ۵) مورد تایید متخصصان قرار گرفتند. همچنین، الگوی پیشنهادی شامل مراحل اجرای برنامه درسی تلفیقی در کلاس درس در قالب یک چرخه ۷ مرحله ای (ایجاد انگیزه، ارائه مسئله تلفیقی، کاوش و اکتشاف، یادگیری مفاهیم، حل مسئله، ارائه راه حل و ارزشیابی) طراحی شد. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که الگوی برنامه درسی تلفیقی علوم تجربی و ریاضی مبتنی بر حل مسئله، یک الگوی معتبر و کاربردی برای دوره ابتدایی است که می تواند به یادگیری معنادار، عمیق و پایدار در دانش آموزان منجر شود. این الگو قابلیت اجرا در پایه های مختلف دوره ابتدایی را دارد و می تواند به عنوان چارچوبی برای طراحی واحدهای یادگیری تلفیقی مورد استفاده برنامه ریزان درسی، مولفان کتاب های درسی و معلمان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی تلفیقی ، علوم تجربی ، ریاضی ، رویکرد حل مسئله ، دوره ابتدایی.