یادگیری عاطفی و هیجانی و تاثیر آن بر انگیزش و رفتارهای تحصیلی

در چند دهه اخیر، تحول در نگاه به فرآیند یادگیری و تاکید روزافزون بر ابعاد غیرشناختی تعلیم و تربیت، توجه پژوهشگران و دست اندرکاران آموزشی را به نقش حیاتی یادگیری عاطفی و هیجانی در شکل گیری انگیزش و رفتارهای تحصیلی دانش آموزان جلب کرده است. در حالی که نظام های آموزشی سنتی عمدتا بر انتقال دانش و مهارت های شناختی متمرکز بوده اند، شواهد پژوهشی فزاینده نشان می دهد که عواطف و هیجانات، نه به عنوان متغیرهای حاشیه ای، بلکه به عنوان نیروهای محرکه اصلی یادگیری و عملکرد تحصیلی عمل می کنند. مقاله مروری حاضر با هدف بررسی نظام مند تاثیر یادگیری عاطفی و هیجانی بر انگیزش و رفتارهای تحصیلی دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی تدوین شده است. در این جستار، ابتدا مبانی نظری و چارچوب های مفهومی مرتبط با یادگیری عاطفی و هیجانی، از جمله نظریه عواطف تحصیلی پکران، نظریه خودتعیین گری دسی و رایان با تاکید بر نقش عواطف در ارضای نیازهای روان شناختی، و مدل یادگیری اجتماعی-هیجانی CASEL مورد واکاوی قرار می گیرد. در ادامه، با مرور گسترده پژوهش های تجربی، فراتحلیل ها و مطالعات مروری انجام شده در سال های اخیر، یافته ها به روشنی نشان می دهد که یادگیری عاطفی و هیجانی می تواند به طور معناداری موجب افزایش انگیزش درونی و خودمختار، بهبود درگیری تحصیلی و رفتارهای یادگیری خودتنظیم شده، تقویت تاب آوری و پایداری در مواجهه با چالش ها، کاهش اضطراب و رفتارهای اجتنابی، و در نهایت ارتقای عملکرد تحصیلی در دروس مختلف گردد. همچنین، این مقاله به بررسی نقش متغیرهای واسطه ای و تعدیل گر از جمله خودکارآمدی، خودتنظیمی هیجانی، کیفیت روابط معلم-دانش آموز، و جو عاطفی کلاس درس در رابطه میان یادگیری عاطفی و پیامدهای تحصیلی می پردازد. در پایان، چالش های اجرایی پیش روی نظام های آموزشی، از جمله نبود آموزش های کافی برای معلمان، محدودیت های برنامه درسی، فقدان ابزارهای سنجش معتبر برای عواطف تحصیلی، و نیاز به رویکردهای سیستمی و تلفیقی مورد بحث قرار گرفته و پیشنهادهایی برای طراحی، اجرا و ارزشیابی اثربخش برنامه های یادگیری عاطفی و هیجانی در مدارس ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

یادگیری عاطفی و هیجانی ، یادگیری اجتماعی-هیجانی (SEL) ، انگیزش تحصیلی ، رفتارهای تحصیلی.