مطالعه تطبیقی الگوی پوشش تاریخی زرتشتیان یزد با طراحی مدرن لباس

پژوهش حاضر با هدف مطالعه تطبیقی الگوی پوشش تاریخی زرتشتیان یزد و امکان بهره گیری از آن در طراحی مدرن لباس انجام شده است. پوشش سنتی زرتشتیان یزد به عنوان یکی از غنی ترین و اصیل ترین میراث های فرهنگی ایران، دارای ویژگی های منحصربه فردی در طراحی، رنگ بندی، نقوش و تکنیک های دوخت است که می تواند منبع الهام ارزشمندی برای طراحان لباس معاصر باشد. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، اسنادی و میدانی (مشاهده و مصاحبه) بود. جامعه پژوهش شامل منابع مکتوب مرتبط با پوشش زرتشتیان، پوشاک تاریخی موجود در موزه ها و مجموعه های شخصی و همچنین آثار طراحان معاصر بود که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته های پژوهش نشان داد که پوشش تاریخی زنان زرتشتی یزد دارای ویژگی های بارزی است از جمله: استفاده از رنگ های شاد و متنوع (به ویژه قرمز، سبز، نارنجی و بنفش)، به کارگیری نقوش نمادین (درخت سرو، گل ها و پرندگان)، تکنیک های خاص دوخت و تزئین (سوزن دوزی زرتشتی، پته دوزی، گلابتون دوزی)، و ساختار طراحی شامل پیراهن های بلند چیندار، شلوارهای گشاد و سربندهای خاص . همچنین، مطالعه تطبیقی نشان داد که طراحان معاصر می توانند از این عناصر در پنج رویکرد اصلی بهره گیرند: بازآفرینی مستقیم (بازتولید عینی)، اقتباس ساختاری (استفاده از فرم و ساختار)، اقتباس تزئینی (استفاده از نقوش و تکنیک های تزئین)، اقتباس مفهومی (بهره گیری از مفاهیم نمادین) و تلفیق خلاقانه (ترکیب عناصر سنتی با عناصر مدرن). نتایج نشان داد که پوشش تاریخی زرتشتیان ظرفیت بالایی برای تطبیق با طراحی مدرن دارد و می تواند به خلق آثاری با هویت ایرانی-اسلامی و در عین حال هماهنگ با نیازهای امروز منجر شود. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که توجه به پوشش های اقوام و ادیان ایرانی (از جمله زرتشتیان) می تواند ضمن حفظ و احیای میراث فرهنگی، به غنای طراحی لباس معاصر و ایجاد تمایز در بازار رقابتی مد کمک کند.

کلیدواژه ها:

پوشش تاریخی ، زرتشتیان یزد ، طراحی لباس مدرن ، سوزن دوزی زرتشتی ، اقتباس فرهنگی.