بررسی اثربخشی روش های تدریس مشارکتی بر یادگیری فعال و مهارت های اجتماعی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی روش های تدریس مشارکتی بر یادگیری فعال و مهارت های اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. روش های تدریس سنتی که در آنها معلم محور اصلی فرآیند یاددهی-یادگیری است و دانش آموزان نقشی منفعل دارند، دیگر پاسخگوی نیازهای آموزشی نسل امروز نیستند. در مقابل، روش های تدریس مشارکتی که بر تعامل و همکاری دانش آموزان تاکید دارند، می توانند زمینه را برای یادگیری عمیق تر و پرورش مهارت های اجتماعی فراهم آورند. روش تحقیق از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی شهرستان خاش در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۵۰ نفر انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۵ نفر) و کنترل (۲۵ نفر) جایگزین شدند. برای جمع آوری داده ها از دو ابزار استفاده شد: ۱) آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته برای سنجش یادگیری فعال با ۲۵ سوال چهارگزینه ای (پایایی ۸۵/۰)، ۲) پرسشنامه مهارت های اجتماعی گرشام و الیوت (۱۹۹۰) با ۳۰ گویه و چهار خرده مقیاس (پایایی ۸۷/۰). گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۶۰ دقیقه ای با استفاده از روش های تدریس مشارکتی (شامل روش یادگیری با هم، روش جیگ ساو، روش بحث گروهی و روش ایفای نقش) آموزش دیدند، در حالی که گروه کنترل با روش سنتی (سخنرانی) آموزش دریافت کرد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک متغیره و چندمتغیره تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین دو گروه آزمایش و کنترل در یادگیری فعال و مهارت های اجتماعی تفاوت معناداری وجود دارد (۰۱/۰p<). به عبارت دیگر، روش های تدریس مشارکتی تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش یادگیری فعال (با اندازه اثر ۵۲/۰) و بهبود مهارت های اجتماعی (با اندازه اثر ۴۸/۰) دانش آموزان داشت. همچنین، نتایج نشان داد که روش های تدریس مشارکتی بر تمامی مولفه های مهارت های اجتماعی (همکاری، جرئت ورزی، همدلی و خودکنترلی) تاثیر معناداری داشته و بیشترین تاثیر بر مولفه همکاری (۵۸/۰=Eta) مشاهده شد. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که استفاده از روش های تدریس مشارکتی در دوره ابتدایی می تواند به عنوان راهبردی موثر برای ارتقای یادگیری فعال و تقویت مهارت های اجتماعی دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین، به کارگیری این روش ها در کلاس های درس ابتدایی و آموزش معلمان در این زمینه توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس مشارکتی ، یادگیری فعال ، مهارت های اجتماعی ، دانش آموزان ابتدایی ، پیشرفت تحصیلی.