تحلیل مضامین پایداری و مقاومت در اشعار فرخی یزدی با رویکردی به ادبیات متعهد

پژوهش حاضر با هدف تحلیل مضامین پایداری و مقاومت در اشعار فرخی یزدی، شاعر برجسته دوره مشروطه، با رویکردی به ادبیات متعهد انجام شده است. فرخی یزدی از شاعران برجسته عصر مشروطه است که شعر او آیینه تمام نمای مبارزات سیاسی و اجتماعی این دوره محسوب می شود. با وجود اهمیت این شاعر، کمتر پژوهشی به طور نظام مند به تحلیل مضامین پایداری در اشعار او با رویکرد ادبیات متعهد پرداخته است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و تحلیل محتوای کیفی بود. جامعه پژوهش شامل تمامی اشعار فرخی یزدی در قالب های مختلف (قصیده، غزل، قطعه و رباعی) بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، اشعاری که دارای مضامین پایداری و مقاومت بودند، انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که مضامین پایداری در اشعار فرخی یزدی در پنج مقوله اصلی قابل طبقه بندی است: ۱) مبارزه با استبداد و ستم ستیزی (با ۳۵ درصد فراوانی)، ۲) آزادی خواهی و عدالت طلبی (با ۲۸ درصد)، ۳) وطن دوستی و ملی گرایی (با ۱۸ درصد)، ۴) نقد استعمار و بیگانگان (با ۱۲ درصد)، ۵) دعوت به بیداری و آگاهی (با ۷ درصد). همچنین، نتایج نشان داد که ادبیات فرخی یزدی مصداق بارز "ادبیات متعهد" است؛ ادبیاتی که در خدمت اهداف اجتماعی و سیاسی قرار گرفته و شاعر با التزام به ارزش های انسانی و ملی، شعر را سلاح مبارزه علیه ظلم و بی عدالتی ساخته است. از نظر سبکی، فرخی از قالب های سنتی شعر فارسی (به ویژه قصیده و غزل) برای بیان مضامین نو و انقلابی بهره گرفته و با به کارگیری زبانی صریح، تند و گاه طنزآمیز، تاثیری عمیق بر مخاطب بر جای گذاشته است. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که اشعار فرخی یزدی نه تنها از نظر ادبی و هنری ارزشمند است، بلکه به عنوان سندی تاریخی-اجتماعی، بازتاب دهنده مبارزات و آرمان های نسل خود و الهام بخش نسل های بعدی در مسیر آزادی خواهی و عدالت طلبی بوده است.

کلیدواژه ها:

فرخی یزدی ، ادبیات پایداری ، ادبیات متعهد ، شعر مشروطه ، مضامین اجتماعی.