ارزیابی تاثیر برنامه های توانمندسازی والدین بر حمایت تحصیلی دانش آموزان در مدارس ابتدایی شهرستان بیرجند

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاثیر برنامه های توانمندسازی والدین بر حمایت تحصیلی دانش آموزان در مدارس ابتدایی شهرستان بیرجند انجام شده است. مشارکت والدین در فرایند یاددهی-یادگیری و حمایت تحصیلی آن ها از فرزندان، به عنوان یکی از عوامل کلیدی موفقیت تحصیلی دانش آموزان شناخته می شود. با این حال، بسیاری از والدین به دلیل نداشتن دانش و مهارت کافی، نمی توانند حمایت موثری از تحصیل فرزندان خود به عمل آورند. برنامه های توانمندسازی والدین با هدف ارتقای دانش، نگرش و مهارت های آن ها در این زمینه طراحی می شوند. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی والدین دانش آموزان پایه سوم تا ششم ابتدایی شهرستان بیرجند در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ تشکیل دادند. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴ مدرسه (۲ مدرسه پسرانه و ۲ مدرسه دخترانه) انتخاب و از هر مدرسه ۱۵ نفر از والدین (مجموعا ۶۰ نفر) به عنوان نمونه نهایی انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش در ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای برنامه توانمندسازی والدین (شامل آموزش مهارت های ارتباطی، آشنایی با روش های نوین تدریس و یادگیری، مدیریت استرس تحصیلی، تکنیک های تقویت انگیزه و آشنایی با اصول تغذیه و تحرک بدنی برای یادگیری) شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه حمایت تحصیلی والدین (محقق ساخته مبتنی بر مبانی نظری و پیشینه پژوهش) استفاده شد که روایی آن توسط اساتید علوم تربیتی و روانشناسی تایید و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ ۹۱/۰ محاسبه گردید. داده ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و آمار استنباطی (تحلیل کوواریانس) و با نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که بین میانگین نمرات گروه آزمایش و کنترل در پس آزمون، پس از حذف اثر پیش آزمون، تفاوت معناداری وجود دارد. عبارت دیگر، برنامه توانمندسازی والدین تاثیر معناداری بر افزایش حمایت تحصیلی آن ها از دانش آموزان داشته است. این تاثیر در ابعاد مختلف حمایت تحصیلی (حمایت عاطفی-انگیزشی، حمایت آموزشی-شناختی، حمایت ساختاری-نظارتی و حمایت جسمانی-سلامتی) نیز معنادار بود. نتایج این پژوهش می تواند برای مدیران آموزش و پرورش، کارشناسان انجمن اولیا و مربیان و معلمان در جهت طراحی و اجرای برنامه های توانمندسازی موثر برای والدین مفید باشد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی والدین ، حمایت تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، شهرستان بیرجند.