کاهش تعامل اصیل آموزشی معلم در سایه بازخوردهای ماشینی از منظر فرهنگی–تربیتی

ورود گسترده سامانه های بازخورد ماشینی به محیط های آموزشی، یکی از تحولات مهم سالهای اخیر در نظام تعلیم و تربیت است که پیامدهای آن فراتر از بهبود کارایی یا سرعت ارزشیابی، به حوزه معنا، رابطه و فرهنگ آموزشی گسترش مییابد. پژوهش حاضر با هدف فهم و توصیف پیامدهای فرهنگی–تربیتی بازخوردهای ماشینی بر تعامل اصیل آموزشی معلم انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی و با تمرکز بر تحلیل متون علمی فارسی، اسناد بالادستی آموزشی، گزارشهای پژوهشی و تجربه های ثبت شده معلمان صورت گرفت. انتخاب این رویکرد به دلیل ماهیت تفسیری و ارزشی مسئله و ناتوانی روشهای کمی در تبیین لایه های معنایی تعامل معلم و دانش آموز انجام شد.یافته های پژوهش نشان داد که غلبه بازخوردهای ماشینی در فرایند یاددهی–یادگیری، به ویژه در شرایطی که بدون تفسیر و مداخله حرفه ای معلم به کار گرفته میشوند، میتواند به کاهش تدریجی تعامل زنده، گفت وگوی تربیتی و تشخیص موقعیتی معلم منجر شود. بازخورد ماشینی، به دلیل تکیه بر شاخصهای کمی و داده محور، اغلب فاقد ظرفیت انتقال ابعاد عاطفی، اخلاقی و فرهنگی بازخورد انسانی است و در نتیجه، دانش آموزان آن را به عنوان پیام نهایی، سرد و غیررابطه ای تجربه میکنند. این وضعیت میتواند به تضعیف اعتماد تربیتی، کاهش انگیزش درونی و تقلیل نقش معلم از کنشگر تربیتی به واسطه فنی بینجامد.نتایج پژوهش نشان داد که فناوری ذاتا عامل تضعیف تعامل اصیل نیست، بلکه نحوه استقرار و نسبت آن با عاملیت معلم تعیین کننده پیامدهای تربیتی است. زمانی که بازخورد ماشینی در چارچوب قضاوت حرفه ای معلم تفسیر شده و به گفت وگوی انسانی تبدیل میشود، میتواند به بهبود تصمیم گیری آموزشی و تقویت تعامل معنادار کمک کند. پژوهش حاضر بر ضرورت بازاندیشی فرهنگی در استفاده از فناوریهای بازخورد، حفظ مرجعیت تربیتی معلم و همسوسازی ابزارهای فناورانه با اهداف تربیت تمام ساحتی تاکید میکند.

کلیدواژه ها:

تعامل اصیل آموزشی ، بازخورد ماشینی ، عاملیت معلم ، فرهنگ تربیتی ، ارزشیابی آموزشی ، فناوری آموزشی