نقش تنوع در روش های تدریس معلم در جلوگیری از بی حوصلگی دانش آموزان در کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تنوع در روش های تدریس معلم در جلوگیری از بی حوصلگی دانش آموزان در کلاس درس انجام شده است. بی حوصلگی تحصیلی به عنوان یکی از شایع ترین هیجانات منفی تجربه شده توسط دانش آموزان در محیط های آموزشی، تاثیرات مخربی بر انگیزش، توجه، درگیری شناختی و در نهایت پیشرفت تحصیلی آنان بر جای می گذارد. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) و با مشارکت ۳۵۰ دانش آموز و ۴۰ معلم از مقاطع ابتدایی و متوسطه اول در استان های تهران و کردستان (شهرستان های تهران و سقز) در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد بی حوصلگی تحصولی (Academic Boredom Scale)، پرسشنامه تنوع روش های تدریس محقق ساخته، پروتکل مشاهده کلاس درس و مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد. یافته های پژوهش نشان داد که بین تنوع در روش های تدریس معلم و میزان بی حوصلگی دانش آموزان رابطه معکوس و معناداری وجود دارد. به عبارت دیگر، هرچه معلمان از روش های متنوع تر و پویاتری (شامل روش های مشارکتی، مسئله محور، مبتنی بر بازی، فناوری محور و تلفیقی) در فرایند تدریس استفاده کنند، میزان بی حوصلگی دانش آموزان کاهش می یابد. تحلیل داده های کیفی نیز حاکی از آن بود که یکنواختی در تدریس، عدم تطابق روش با محتوا و نیازهای دانش آموزان، و نبود فرصت برای مشارکت فعال، از مهم ترین عوامل ایجاد بی حوصلگی در کلاس درس هستند. همچنین، یافته ها نشان داد که متغیرهای تعدیل گری مانند مقطع تحصیلی و جنسیت در این رابطه نقش دارند. نتایج این پژوهش می تواند برای معلمان، دانشجو-معلمان، برنامه ریزان درسی و برگزارکنندگان دوره های ضمن خدمت در جهت افزایش اثربخشی تدریس و بهبود تجارب یادگیری دانش آموزان راهگشا باشد.

کلیدواژه ها:

تنوع روش های تدریس ، بی حوصلگی تحصیلی ، درگیری شناختی ، انگیزش تحصیلی ، هیجانات تحصیلی