بررسی رابطه بین شیوه مدیریت کلاس توسط معلم و میزان یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین شیوه مدیریت کلاس توسط معلم و میزان یادگیری دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی انجام شده است. مدیریت کلاس درس به عنوان یکی از مهم ترین مولفه های اثربخشی معلم و کیفیت آموزش، نقش تعیین کننده ای در ایجاد محیطی امن، سازمان یافته و مساعد برای یادگیری ایفا می کند. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) و با مشارکت ۴۰۰ دانش آموز و ۴۵ معلم از مقاطع ابتدایی و متوسطه اول و دوم در استان های تهران، کردستان و آذربایجان غربی (شهرستان های تهران، سقز و ارومیه) در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد شیوه های مدیریت کلاس، آزمون های پیشرفت تحصیلی محقق ساخته، پرسشنامه درگیری تحصیلی، پروتکل مشاهده کلاس درس و مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد. یافته های پژوهش نشان داد که بین شیوه های مدیریت کلاس (به ویژه شیوه تعاملی و دموکراتیک) با میزان یادگیری و درگیری تحصیلی دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. در مقابل، شیوه های مدیریت آمرانه و سهل گیرانه با کاهش یادگیری و افزایش رفتارهای مخرب در کلاس همراه بودند. تحلیل داده های کیفی نیز حاکی از آن بود که ایجاد قوانین شفاف و منصفانه، برقراری رابطه مثبت و احترام آمیز با دانش آموزان، استفاده بهینه از زمان و سازماندهی موثر فعالیت های یادگیری، از مهم ترین مولفه های مدیریت اثربخش کلاس هستند. همچنین، یافته ها نشان داد که متغیرهای تعدیل گری مانند مقطع تحصیلی، جنسیت و تجربه معلم در این رابطه نقش مهمی ایفا می کنند. نتایج این پژوهش می تواند برای معلمان، مدیران مدارس، دانشجو-معلمان و برنامه ریزان درسی در جهت بهبود کیفیت مدیریت کلاس و ارتقای یادگیری دانش آموزان راهگشا باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس ، شیوه های تدریس ، یادگیری دانش آموزان ، درگیری تحصیلی ، اثربخشی معلم